Chụp ảnh từ thuyền giữa hồ Tà Đùng cho góc nhìn sát mặt nước: đảo hiện lên to và gần, bóng đảo phản chiếu trọn vẹn khi hồ lặng, mũi thuyền dẫn mắt vào cảnh. Để có ảnh đẹp mà không mất máy, chỉ chụp khi thuyền đã dừng hẳn, ngồi thấp chứ không đứng, đeo dây cho điện thoại, giữ máy trong túi chống nước khi không chụp, và ra hồ vào sáng sớm hoặc giữa buổi sáng khi mặt nước phẳng nhất.
Phần lớn ảnh hồ quen thuộc được chụp từ trên đồi nhìn xuống — chuyện đó thuộc về các điểm ngắm và có trang riêng bàn kỹ. Bài này chỉ nói về góc từ chính mặt nước, từ thuyền, nơi người chụp ở giữa cảnh chứ không đứng ngoài nhìn vào.
Bài không bàn về chụp bằng thiết bị bay. Chuyện đó có quy định riêng và cần kiểm tra trước với cơ quan có thẩm quyền, nhất là ở gần công trình thủy điện.
Góc từ mặt nước khác góc trên đồi ở đâu
Đứng trên đồi nhìn xuống, hồ Tà Đùng là một tấm bản đồ: nhiều đảo nhỏ rải trên mặt nước, thấy được hình dáng tổng thể. Ngồi trên thuyền, mọi thứ đảo ngược: mỗi đảo là một khối xanh lớn trước mặt, sườn đồi dựng lên, mép đất đỏ chạy sát mặt nước, cây cối hiện rõ từng tán.
Góc thấp sát mặt nước cũng là góc duy nhất thấy được phản chiếu trọn vẹn. Những buổi sáng lặng, đảo và bóng đảo đối xứng gần như hoàn hảo, đường ranh giới giữa thật và bóng nằm ngay tầm mắt. Từ trên đồi, phản chiếu thường bị mất vì góc nhìn quá dốc.
Và từ thuyền có những thứ chỉ thấy khi ở gần: lạch nước hẹp giữa hai đảo, gốc cây cũ nhô lên mùa nước thấp, chim đậu trên cành sát nước, vệt sương bò trên mặt hồ. Những tấm ảnh ấy kể chuyện ở trên hồ chứ không chỉ chuyện nhìn hồ.
Vì thế, nếu đã có ảnh hồ từ trên cao, chuyến thuyền là dịp để chụp thứ khác hẳn, đừng cố tái tạo lại tấm ảnh toàn cảnh quen thuộc. Hãy tìm những chi tiết gần: thân cây soi bóng, mép đất đỏ chạm nước, vệt sóng sau đuôi thuyền chạy cong giữa hai đảo.
An toàn trước, ảnh sau
Chỉ chụp khi thuyền dừng hẳn. Thuyền đang chạy, ảnh dễ rung, người dễ mất thăng bằng. Nhờ người lái dừng, tắt máy ở chỗ kín gió rồi mới chụp.
Ngồi thấp, không đứng. Đứng trên thuyền nhỏ để lấy góc cao là cách phổ biến nhất để ngã xuống nước. Góc ngồi thấp sát mặt nước lại chính là góc đẹp nhất từ thuyền.
Không nhoài người ra mạn. Muốn chụp bóng phản chiếu, đưa máy ra thấp vừa phải, thân người vẫn ở trong thuyền. Không cúi người ra ngoài để lấy góc sát nước hơn.
Không dồn về một bên. Cả nhóm cùng quay sang một phía để chụp cảnh đẹp làm thuyền nhỏ nghiêng. Thay phiên nhau, hoặc nhờ người lái xoay thuyền.
Áo phao vẫn mặc. Áo phao làm ảnh chân dung kém đẹp đi một chút, nhưng không ai nên cởi áo phao để chụp ảnh trên hồ sâu.
Giữ điện thoại và máy ảnh khô
Rơi điện thoại xuống hồ Tà Đùng gần như chắc chắn là mất. Hồ sâu, nước đục ở nhiều chỗ, đáy là sườn đồi cũ đầy gốc cây. Đeo dây cho điện thoại, quấn dây vào cổ tay khi chụp. Máy ảnh có dây đeo cổ, đừng chỉ cầm tay.
Khi không chụp, cất máy vào túi chống nước. Nước bắn lên khi thuyền chạy qua sóng, mưa rào bất chợt, tay ướt khi vừa chạm nước — đều có thể làm hỏng máy. Túi chống nước chuyên dụng là lựa chọn tốt; nếu không có, túi nilon dày có khoá kéo cũng đỡ được phần lớn.
Mang theo khăn mềm khô để lau ống kính. Sáng sớm có sương, hơi nước đọng lên ống kính làm ảnh mờ. Khi chuyển từ chỗ lạnh ra nắng, ống kính cũng có thể mờ hơi nước một lúc; chờ vài phút cho máy ấm lại.
Mùa mưa, mang theo một tấm nilon hoặc áo mưa trùm được cả túi máy. Mưa rào trên hồ đến rất nhanh, từ lúc thấy màn mưa ở xa tới lúc nó chụp lên thuyền có khi chỉ vài phút. Cất máy trước, rồi mới lo mặc áo mưa cho mình.
Giờ nào chụp gì từ thuyền
Ánh sáng và mặt nước đổi theo giờ, nên mỗi khung giờ hợp với một kiểu ảnh. Đây là gợi ý chung, ngày cụ thể còn tuỳ trời.
| Khung giờ | Mặt nước | Hợp để chụp |
|---|---|---|
| Tờ mờ sáng | Phẳng, có sương | Sương bò trên mặt hồ, bóng đảo mờ, tông lạnh |
| Sương vừa tan | Phẳng, ánh sáng mềm | Phản chiếu đảo trọn vẹn, lớp đảo xa gần |
| Giữa buổi sáng | Gợn nhẹ, nước xanh rõ | Màu nước, mép đất đỏ, lạch hẹp giữa đảo |
| Trưa | Chói, phản chiếu mạnh | Nhìn xuống nước vùng nông thấy đáy; ảnh phong cảnh dễ phẳng |
| Chiều muộn | Gió dịu dần ở vịnh kín | Ánh xiên vàng trên đảo, bóng đảo dài |
Nếu chỉ có một chuyến thuyền, chọn quãng từ lúc sương tan tới giữa buổi sáng: vừa an toàn vừa cho nhiều kiểu ảnh nhất. Mùa mưa, khung giờ đẹp có khi ngắn hơn vì mây kéo đến sớm; mùa khô, chiều muộn ở các vịnh kín gió là cơ hội thứ hai trong ngày, nhưng phải về bến trước khi trời tối và chỉ đi khi người lái thấy gió đã dịu.
Bố cục từ thuyền: vài cách dễ làm
Dùng mũi thuyền làm đường dẫn. Một phần mũi thuyền gỗ ở góc dưới khung hình, chĩa về phía đảo, cho cảm giác người xem đang ngồi trên thuyền đi vào cảnh. Đây là bố cục đơn giản mà hiệu quả, chỉ có được khi chụp từ thuyền.
Đặt đường chân nước ở giữa khi có phản chiếu. Bình thường người ta tránh đặt đường chân trời ở giữa khung, nhưng với phản chiếu đối xứng, đặt đường ranh giới giữa đảo và bóng đảo ngay giữa lại làm ảnh mạnh hơn. Hạ máy thấp gần mặt nước để bóng hiện rõ.
Chụp lớp. Hồ Tà Đùng có nhiều đảo xa gần nối nhau; khi có sương hay khói nước, mỗi lớp nhạt dần theo khoảng cách. Dùng ống tele hoặc phóng nhẹ để gom các lớp lại, ảnh sẽ có chiều sâu.
Một cách nữa là chờ. Khi thuyền vừa dừng, mặt nước quanh thuyền còn gợn sóng do chính thuyền tạo ra. Chờ một lúc cho mặt nước phẳng lại, cho đàn chim bay ngang, cho đám mây trôi vào đúng chỗ. Chụp từ thuyền đòi hỏi kiên nhẫn hơn chụp trên bờ, nhưng phần thưởng là những tấm ảnh người đứng trên đồi không bao giờ có.
Chụp người trên thuyền mà vẫn tôn trọng
Người trong nhóm mình: chụp lúc đã dừng thuyền, ngồi tự nhiên, quay lưng về ống kính nhìn ra hồ cũng là kiểu ảnh đẹp và không cần tạo dáng. Tránh bắt người khác đứng lên mũi thuyền hay ngồi trên mạn để có ảnh ấn tượng.
Người lái thuyền, người làm nghề trên hồ: hỏi trước khi chụp cận mặt. Nhiều người không ngại, nhưng có người không muốn. Ảnh người dân thả lưới, chèo thuyền nhỏ ở xa là phần đời sống của hồ; chụp từ xa, không làm gián đoạn công việc của họ, không yêu cầu họ dừng lại tạo dáng.
Không chụp cận nhà cửa, sinh hoạt riêng trên các đảo có người ở khi chưa được phép. Không đăng ảnh có thể làm lộ thông tin cá nhân của người khác.
Trẻ em trong nhóm cũng là chủ thể đẹp: một bàn tay nhỏ chỉ ra đảo, một chiếc mũ trẻ con trên nền nước xanh. Nhưng ảnh trẻ trên thuyền phải luôn có áo phao, không bao giờ để trẻ ngồi ở mũi hay mạn thuyền cho đẹp ảnh. Khi đăng ảnh trẻ lên mạng, cân nhắc không để lộ mặt rõ hay thông tin cá nhân.
Một tấm ảnh đẹp không bao giờ đáng đổi bằng sự khó chịu của người bị chụp, hay một rủi ro cho trẻ.
Thiết bị gọn cho người chơi trên thuyền
Không cần nhiều đồ. Một điện thoại có dây đeo, một túi chống nước, một khăn lau là đủ cho phần lớn người. Ai mang máy ảnh nên chọn một ống kính đa dụng thay vì thay ống trên thuyền: thay ống kính giữa hồ vừa dễ rơi, vừa dễ dính nước và bụi.
Chân máy không có ích trên thuyền vì thuyền luôn chuyển động nhẹ. Thay vào đó, tì tay lên đầu gối hoặc mạn thuyền để giữ máy vững, dùng tốc độ chụp đủ nhanh. Điện thoại có chế độ chống rung là đủ cho ánh sáng ban ngày.
Kính lọc phân cực, nếu có, giúp cắt bớt ánh lóa trên mặt nước, thấy rõ màu nước và vật dưới nước ở vùng nông. Pin dự phòng nên để trong túi chống nước; sáng lạnh pin tụt nhanh.
Cuối cùng, đừng để thiết bị chiếm hết chuyến đi. Có những khoảnh khắc trên hồ, như lúc sương tan dần khỏi các đảo hay lúc thuyền tắt máy trôi trong im lặng, đáng để cất máy đi và chỉ ngồi nhìn. Ảnh chụp lại cảnh, còn cảm giác thì chỉ người ngồi đó mới giữ được.
Mùa nước đổi khung cảnh trước ống kính thế nào
Mùa nước đầy, khoảng cuối mùa mưa sang đầu mùa khô, đảo xanh tới sát mặt nước. Từ thuyền, mỗi đảo là một khối xanh tròn, đường ranh giới giữa cây và nước mềm mại, phản chiếu liền mạch. Thuyền len được vào lạch hẹp giữa các đảo, cho những khung hình kín đáo hai bên là sườn đồi, phía trước là một khoảng hồ mở ra.
Mùa nước thấp, mỗi đảo có vành đất đỏ dưới chân. Từ thuyền, vành đất ấy trở thành một dải màu mạnh nằm giữa nước xanh và cây xanh, rất hợp với ảnh nhấn đường nét. Gốc cây cũ nhô lên khỏi mặt nước, dải đất nối đảo, những gò mới lộ ra là chủ thể chỉ có trong mùa này.
Mùa mưa, mây thấp và sắc xám bạc của mặt hồ cho ảnh tông trầm, nhiều lớp. Không có màu xanh rực như ảnh mùa khô, nhưng có không khí riêng. Người quay lại nhiều mùa sẽ có một bộ ảnh hồ Tà Đùng mà không ai chụp chỉ trong một chuyến có được.
Hỏi người lái mùa này đâu là góc đẹp nhất từ mặt nước; họ thường có sẵn vài chỗ trong đầu.
Câu hỏi thường gặp
Chụp ảnh trên thuyền ở hồ Tà Đùng giờ nào đẹp nhất?
Quãng từ lúc sương tan tới giữa buổi sáng thường đẹp và an toàn nhất: mặt hồ phẳng, ánh sáng mềm, có phản chiếu. Tờ mờ sáng có sương rất đẹp nhưng lạnh, tầm nhìn kém. Trưa ánh sáng gắt, ảnh phong cảnh dễ phẳng.
Có nên đứng trên thuyền để chụp không?
Không nên, nhất là trên thuyền nhỏ. Đứng lên làm thuyền chòng chành, dễ mất thăng bằng ngã xuống nước. Góc ngồi thấp sát mặt nước mới là góc riêng và đẹp nhất khi chụp từ thuyền, nhất là để lấy phản chiếu.
Làm sao chụp được bóng đảo phản chiếu trên hồ?
Chọn buổi sáng lặng gió, nhờ người lái dừng thuyền và tắt máy ở vịnh kín để mặt nước phẳng. Hạ máy thấp gần mặt nước, đặt đường ranh giới giữa đảo và bóng ở giữa khung hình. Chờ sóng từ thuyền khác đi qua rồi mới chụp.
Rơi điện thoại xuống hồ có tìm lại được không?
Gần như không. Hồ sâu, nhiều chỗ nước đục, đáy là sườn đồi cũ với gốc cây. Phòng hơn tìm: đeo dây điện thoại vào cổ tay khi chụp, cất trong túi chống nước khi không dùng, không cầm máy chìa ra ngoài mạn thuyền.
Có được chụp người dân làm nghề trên hồ không?
Chụp từ xa như một phần cảnh hồ thường không sao. Muốn chụp cận mặt thì hỏi trước. Không yêu cầu người đang làm việc dừng lại tạo dáng, không chụp nhà cửa, sinh hoạt riêng trên đảo khi chưa được phép.
Có nên bay thiết bị chụp ảnh trên không từ thuyền không?
Bài này không hướng dẫn chuyện đó. Bay thiết bị chụp ảnh trên không có quy định riêng, nhất là gần công trình thủy điện và rừng đặc dụng. Cần tìm hiểu và tuân thủ quy định hiện hành trước, và không cất hạ cánh trên thuyền nhỏ.