Tháng 11 và tháng 12 là hai tháng mặt hồ Tà Đùng thường đẹp và dễ chơi nhất trong năm. Hồ đã tích nước suốt mùa mưa nên thường gần đầy, đảo xanh tới sát mép nước; mưa thưa dần rồi dứt; sáng có sương dày trên mặt hồ; chiều ít giông nên đi thuyền được cả ngày. Đổi lại, đêm và sáng sớm lạnh, gió hồ bắt đầu mạnh lên vào cuối tháng 12, và cuối tuần đông khách.
Giai đoạn tháng 11 – 12 là lúc hồ chuyển từ mùa tích nước sang mùa xả nước: mực nước cao nhất năm thường rơi vào quãng này rồi bắt đầu hạ dần từ cuối tháng 12 hoặc tháng 1, tuỳ năm. Bài nói về chuyện ở trên và sát mặt nước hai tháng này: mặt hồ trông thế nào theo giờ, chơi gì, mặc gì, tránh gì.
Một lưu ý trước khi đọc tiếp: mọi mốc ở đây là khoảng thường gặp qua nhiều năm, không phải lịch cố định. Năm mưa dứt sớm, tháng 11 đã khô như tháng 12; năm mưa kéo dài, đầu tháng 12 vẫn còn những chiều giông. Xem dự báo và hỏi người địa phương vài ngày trước khi đi vẫn là việc không thay được.
Mặt hồ cuối mùa mưa trông thế nào
Đặc điểm dễ thấy nhất là nước sát chân cây. Mùa nước thấp, mỗi đảo có một vành đất đỏ hoặc xám như chiếc thắt lưng; tới tháng 11, vành ấy gần như biến mất, đảo trông tròn trịa và xanh từ mép nước lên tới đỉnh. Mặt hồ vì thế rộng hơn, những vịnh nhỏ giữa các đảo nối liền nhau thành một mạng đường nước mà mùa khô không có.
Màu nước cũng khác. Sau mùa mưa, đất đỏ trôi theo suối đã lắng bớt, nước ở vùng giữa hồ chuyển dần về xanh lam, xanh rêu. Gần các cửa suối nước có thể còn hơi đục sau những trận mưa cuối mùa. Trời trong thì mặt hồ phản chiếu màu trời, những ngày nắng đẹp có lúc nước ánh xanh thẫm rất đều.
Cỏ ven bờ và cây bụi trên các đảo còn giữ màu xanh của mùa mưa, chưa bị nắng hanh làm vàng. Nhìn từ thuyền, hai bên là những bờ xanh liền mạch, nước sát chân cỏ. Với người chụp ảnh, đây là lúc dễ có tấm hình giống những tấm ảnh nổi tiếng về hồ Tà Đùng nhất.
Một ngày trên hồ tháng 11 – 12 diễn ra thế nào
Từ tờ mờ tới khoảng giữa buổi sáng. Sương nằm sát mặt hồ, có ngày dày tới mức từ thuyền chỉ thấy đảo gần nhất. Nước lặng, khí lạnh. Đây là lúc đẹp nhất nhưng cũng là lúc thuyền phải chạy chậm vì tầm nhìn kém. Ai ra hồ giờ này nên đi cùng người lái quen nước.
Giữa buổi sáng tới trưa. Nắng lên, sương tan từ mép hồ vào giữa, các lớp đảo hiện dần. Gió nhẹ bắt đầu làm mặt hồ gợn lăn tăn. Đây là khung giờ dễ chịu nhất để đi thuyền vòng đảo, chèo kayak, lên đảo đi bộ.
Buổi chiều. Khác với mùa mưa, chiều tháng 11 – 12 thường khô. Gió có thể mạnh hơn buổi sáng ở vùng nước rộng, nhưng ít có giông. Có thể ở trên hồ tới gần hoàng hôn rồi về bến trước khi tối.
Tối và đêm. Nhiệt độ hạ nhanh sau khi mặt trời lặn. Người cắm trại ven hồ sẽ thấy hơi nước bắt đầu bốc từ mặt hồ lúc nửa đêm về sáng, lều và đồ để ngoài ướt sương. Không nên đi thuyền ban đêm.
Chơi gì trên mặt hồ hai tháng cuối năm
Vì nước cao và trời khô, đây là lúc gần như mọi hoạt động trên hồ đều thuận. Một vài gợi ý theo đúng điều kiện của mùa:
- Đi thuyền len vào nhánh hồ. Nước cao làm các nhánh hẹp đủ sâu cho thuyền. Hỏi người lái xem tuyến nào đang vào được; đây là mùa hiếm hoi đi được những đoạn ấy.
- Ra hồ đón sương. Hẹn thuyền từ sớm, mang áo ấm. Thuyền dừng giữa vùng sương, tắt máy, nghe tiếng nước và chim là trải nghiệm riêng của mùa này.
- Chèo kayak ven đảo vào giữa buổi sáng. Sau khi sương tan, trước khi gió mạnh. Chèo sát bờ đảo, nơi kín gió hơn vùng nước trống.
- Cắm trại một đêm. Đất đã ráo, ít mưa. Nhưng chọn chỗ dựng lều cao hơn mép nước, vì đầu mùa khô hồ vẫn có thể còn dâng nhẹ.
- Câu cá giải trí. Nước cao, cá tản rộng ra vùng cỏ ngập; người câu bờ phải tìm chỗ có độ sâu vừa, hỏi người địa phương chỗ nào được câu.
- Ngồi thuyền xem hoàng hôn. Chiều khô và trời trong hơn mùa mưa, mặt trời lặn sau dãy đồi phía tây hồ thường rõ nét.
Tháng 11 khác tháng 12 ở đâu
Hai tháng thường được gộp làm một mùa đẹp, nhưng với người ở trên mặt nước, mỗi tháng có điểm mạnh riêng. Bảng dưới so theo những gì hay gặp; năm nào mùa mưa kéo dài thì cả hai cột dịch về sau vài tuần.
| Điều kiện | Tháng 11 | Tháng 12 |
|---|---|---|
| Mưa | Còn vài trận cuối mùa, thường vào chiều | Phần lớn ngày khô |
| Mực nước | Thường cao nhất năm hoặc gần cao nhất | Vẫn cao, cuối tháng có thể bắt đầu hạ |
| Màu nước | Có chỗ còn đục gần cửa suối | Trong hơn, xanh đều hơn |
| Sương sáng | Có, xen những sáng nhiều mây | Thường dày và đều hơn |
| Gió | Nhẹ | Mạnh dần về cuối tháng, nhất là vùng nước rộng |
| Lượng khách | Vừa phải | Đông dần, rất đông dịp cuối năm |
Người thích mặt hồ yên và không ngại một trận mưa chiều thường chọn nửa sau tháng 11. Người cần trời khô chắc chắn cho chuyến cắm trại hay đi thuyền cả ngày thì chọn tháng 12, nhưng tránh tuần cuối năm nếu muốn ít người.
Lạnh, gió và những thứ nên mang
Cái lạnh ở Tà Đùng tháng 11 – 12 không phải kiểu lạnh khiến ai cũng phải mặc áo bông, nhưng trên mặt hồ buổi sáng sớm thì khác. Gió lướt qua mặt nước, hơi sương bám vào áo, ngồi trên thuyền đang chạy càng thấy lạnh. Người từ thành phố lên thường mang đồ quá mỏng.
Nên có một áo gió chống thấm mỏng mặc ngoài, một lớp áo giữ nhiệt bên trong, khăn quàng cổ hoặc khăn ống, mũ len cho trẻ nhỏ. Tay cầm máy ảnh hay mái chèo lâu sẽ lạnh cóng, một đôi găng mỏng giúp nhiều. Đến giữa buổi sáng nắng lên, cởi bớt lớp ngoài cho vào túi chống nước.
Cuối tháng 12, gió mùa khô bắt đầu thổi mạnh hơn trên vùng cao nguyên. Ở những vùng nước rộng giữa hồ, gió này có thể tạo sóng nhỏ đủ làm thuyền nhỏ chòng chành và nước bắn vào. Điện thoại, giấy tờ nên để trong túi nilon kín hoặc túi chống nước.
Đông khách cuối năm: cách giữ cho chuyến đi yên
Cuối tháng 12 và dịp Tết dương lịch là quãng nhiều người chọn đi Tà Đùng nhất. Bến thuyền buổi sáng cuối tuần có thể đông, phải chờ lượt; những điểm lên đảo quen thuộc nhiều người cùng lúc. Nếu muốn mặt hồ yên, cách đơn giản nhất là đi giữa tuần, hoặc ra hồ sớm hơn đám đông một chút.
Hẹn thuyền từ hôm trước và hỏi rõ giờ xuất phát, tuyến đi, thời gian dự kiến. Người lái có kinh nghiệm thường biết những vùng nước ít thuyền khác qua lại. Đừng ép người lái chạy nhanh để kịp nhiều điểm; mặt hồ đông thuyền thì càng cần đi chậm.
Nhóm đông nên chia thuyền, đừng chở quá số người cho phép chỉ để đi chung một chuyến. Thuyền quá tải trên hồ sâu là rủi ro thật, không phải chuyện để tiết kiệm. Chỗ nghỉ nhìn ra hồ dịp này cũng kín sớm; anh chị cần chỗ ở thì xem trước trên trang Tà Đùng Villa.
Cuối tháng 12: dấu hiệu hồ bắt đầu chuyển mùa
Khoảng cuối tháng 12 sang tháng 1, mực nước thường bắt đầu hạ. Dấu hiệu đầu tiên là một viền đất mỏng, màu nâu đỏ, xuất hiện quanh chân các đảo, rộng ra từng chút qua mỗi tuần. Cỏ ven bờ bắt đầu ngả vàng dưới nắng hanh. Màu nước những ngày lặng gió trong hơn.
Với người chơi trên hồ, giai đoạn này vẫn rất tốt: trời khô, ít mưa, nước vẫn đủ cao cho phần lớn tuyến thuyền. Chỉ là những nhánh hẹp, nông sẽ dần không vào được nữa. Ai đi vào tháng 1 nên hỏi trước người lái tuyến nào còn đi được.
Nhịp này mỗi năm một khác. Năm mưa ít, hồ có thể không đầy bằng và bắt đầu hạ sớm hơn; năm mưa kéo dài, hồ có thể đầy tới tận đầu tháng 1. Ảnh mạng xã hội mới đăng trong tuần là cách xem nhanh tình trạng thật của mặt hồ.
Nước cao thay đổi gì ở bến và mép hồ
Khi hồ gần đầy, mép nước tiến sát vào bờ cỏ, có chỗ ngập cả lối mòn mà mùa khô người ta vẫn đi bộ. Bến thuyền lúc này thường gần chỗ đậu xe, xuống thuyền dễ, không phải lội qua bãi bùn như mùa nước thấp. Với gia đình có trẻ nhỏ và người lớn tuổi, đây là điểm cộng lớn.
Nhưng nước cao cũng che mất những thứ nằm ngay dưới mặt nước: gốc cây cũ, đỉnh gò thấp, bờ rào ngập của vườn cũ. Mùa khô những thứ ấy lộ ra nên ai cũng tránh được; mùa nước cao, chỉ người lái quen tuyến mới biết chỗ nào nông. Đây là lý do không nên tự lái thuyền hay chèo kayak đi xa vào vùng lạ khi hồ đầy, dù mặt nước trông rất êm.
Bờ đất đỏ vừa ngập nước sau mùa mưa cũng mềm. Đứng sát mép nước để chụp ảnh hay câu cá, đất có thể sụt dưới chân. Đứng lùi lại một chút, chọn chỗ có cỏ bám chắc hoặc có đá.
Người ven hồ làm gì trong hai tháng này
Tháng 11 – 12 cũng là mùa bận rộn trên bờ. Đây là quãng thu hoạch cà phê ở vùng cao nguyên, trên các triền đồi quanh hồ người ta hái, phơi cà phê; có nhà dùng thuyền chở người và hàng giữa các bờ, các đảo có vườn. Gặp thuyền chở hàng trên hồ, thuyền khách nên nhường đường, giữ khoảng cách và giảm tốc để không tạo sóng lớn.
Người làm nghề cá vẫn ra hồ đều đặn. Lưới thả ngang các vùng nước, có phao đánh dấu; lồng bè neo ở những vịnh kín gió. Người chơi trên hồ, nhất là người chèo kayak, cần để ý phao lưới và đi vòng xa, không chèo qua giữa lưới, không buộc thuyền vào lồng bè của người khác.
Hiểu nhịp sống đó giúp chuyến đi dễ chịu hơn cho cả hai bên. Một câu chào, một lần nhường đường, một lần hỏi thăm chỗ nào nên tránh thường đổi lại những lời chỉ dẫn mà không bản đồ nào có.
Câu hỏi thường gặp
Tháng 11 ở hồ Tà Đùng còn mưa không?
Có thể còn vài trận mưa cuối mùa, nhất là đầu tháng 11, nhưng thưa hơn hẳn các tháng trước. Sang tháng 12 phần lớn ngày khô ráo. Mỗi năm thời điểm dứt mưa lệch nhau vài tuần, nên vẫn xem dự báo của cơ quan khí tượng trước khi đi.
Sáng tháng 12 ra hồ mấy giờ thì thấy sương?
Sương thường dày nhất từ tờ mờ sáng tới khoảng giữa buổi sáng, tan dần khi nắng lên. Giờ cụ thể tuỳ từng ngày: đêm lạnh và trời quang thì sương dày, đêm nhiều mây thì sương mỏng hoặc không có. Hẹn thuyền sớm và chấp nhận có sáng không có sương.
Tháng 12 mặc gì khi đi thuyền trên hồ Tà Đùng?
Mặc nhiều lớp: áo giữ nhiệt bên trong, áo khoác gió chống thấm bên ngoài, khăn quàng, mũ cho trẻ. Mang theo túi chống nước để cởi bớt đồ khi nắng lên. Áo phao mặc ngoài cùng, cài khoá đầy đủ, kể cả khi đang mặc áo khoác dày.
Nước hồ tháng 12 có tắm được không?
Không nên bơi tự do ở hồ Tà Đùng vào bất kỳ tháng nào. Hồ thủy điện sâu, đáy dốc đột ngột, có gốc cây cũ, nước dưới sâu lạnh hơn nhiều so với lớp mặt. Tháng 12 nước lạnh thêm, nguy cơ chuột rút và hạ thân nhiệt càng cao.
Tháng 11 – 12 có câu cá được ở hồ Tà Đùng không?
Vẫn câu được, nhưng khi nước cao cá thường tản rộng nên câu bờ khó tìm chỗ hơn mùa nước lên. Người câu thường hỏi người địa phương vùng nào có độ sâu hợp, và luôn tránh xa khu vực lồng bè, khu vực cấm khai thác.
Đi hồ Tà Đùng dịp Noel và Tết dương lịch có đông không?
Thường đông, nhất là cuối tuần. Bến thuyền có thể phải chờ lượt, chỗ ở kín sớm. Nếu được, đi giữa tuần hoặc ra hồ sớm hơn mọi người. Hẹn thuyền trước một ngày và hỏi rõ tuyến, thời gian, số người tối đa của thuyền.