Từ tháng 7 đến tháng 10, hồ Tà Đùng ở giữa và cuối mùa mưa: nước dâng dần từng tuần, vành đất đỏ quanh đảo thu hẹp rồi biến mất, cây cỏ xanh đậm nhất năm, mây thường sà thấp trên mặt hồ. Mưa nhiều vào chiều và tối, có những đợt mưa dầm vài ngày khi có áp thấp hay bão ở xa. Mùa này vẫn chơi trên hồ được nếu đi buổi sáng, chọn ngày theo dự báo và sẵn sàng ở trên bờ khi trời xấu.
Hồ Tà Đùng là hồ chứa thủy điện Đồng Nai 3, thuộc xã Tà Đùng, tỉnh Lâm Đồng (trước tháng 7/2025 thuộc huyện Đắk Glong, tỉnh Đắk Nông). Đây là giai đoạn hồ tích nước: lượng nước từ thượng nguồn đổ về nhiều hơn lượng nước dùng chạy máy, nên mực nước tăng đều. Tới cuối tháng 10, ở nhiều năm hồ đã gần đầy, chuẩn bị bước sang quãng tháng 11 – 12 đẹp nhất năm.
Mùa mưa vùng cao nguyên không phải lúc nào cũng mưa cả ngày. Có tuần sáng nắng chiều mưa đều đặn, có tuần mưa dầm liên tục. Bài mô tả nhịp thường gặp, không đưa số đo lượng mưa hay mực nước, và không thay được dự báo thời tiết chính thức. Trước mỗi chuyến, xem bản tin khí tượng cho khu vực Lâm Đồng và hỏi người đang ở quanh hồ.
Mặt hồ giữa mùa mưa trông thế nào
Khác hẳn mùa khô, những tháng này mặt hồ mang màu của mây. Ngày u ám, nước xám bạc, phẳng lì như tấm thiếc; ngày nắng xen mây, nước chuyển xanh rêu ở vùng sâu, nâu đỏ ở gần cửa suối. Đảo không còn viền đỏ rõ như tháng 5 mà phủ dần một lớp cỏ xanh, rồi nước dâng lên ngập luôn lớp cỏ ấy.
Mây là thứ đặc trưng nhất. Có những buổi sáng, mây tầng thấp trôi ngang qua các đỉnh đảo, che một nửa rồi hé ra, cảnh đổi liên tục trong vài phút. Ngồi trên thuyền giữa hồ những lúc như vậy có cảm giác như đi trong mây chứ không phải nhìn mây từ xa. Người chụp ảnh thích mùa này vì ánh sáng tán, mềm, ít bóng gắt.
Cây trên đảo và triền đồi xanh đậm nhất năm. Những rẫy cà phê quanh hồ đang nuôi trái, cây ăn trái lá dày. Mùi đất ẩm, mùi lá mục, tiếng suối chảy từ các khe đổ vào hồ là âm thanh nền của cả vùng.
Bốn tháng mùa mưa khác nhau thế nào
Tháng 7 và tháng 10 cùng là mùa mưa nhưng mặt hồ khác nhau khá nhiều. Bảng dưới là nhịp thường gặp; mỗi năm có thể lệch vài tuần theo lượng mưa và lịch vận hành.
| Tháng | Mực nước | Thời tiết thường gặp | Trên hồ nên |
|---|---|---|---|
| 7 | Bắt đầu dâng rõ, còn viền đất | Mưa chiều đều, có đợt mưa dầm | Đi sáng, tránh cửa suối sau mưa lớn |
| 8 | Dâng nhanh | Nhiều đợt mưa dầm, mây thấp | Chọn ngày, theo dõi tin áp thấp, bão |
| 9 | Cao dần, viền đất gần mất | Mưa nhiều, có ngày mưa cả ngày | Ưu tiên việc trên bờ, ra hồ khi có khoảng nắng |
| 10 | Gần đầy ở nhiều năm | Mưa thưa dần về cuối tháng | Đi thuyền vào nhánh hồ bắt đầu thuận |
Nếu chỉ đi được một lần trong mùa mưa, cuối tháng 10 là lựa chọn an toàn: nước đã cao, cây còn xanh, mưa bắt đầu thưa. Tháng 8, tháng 9 hợp với người đi lại nhiều lần, quen đường, không ngại ở trên bờ cả buổi chiều.
Mưa trên hồ cao nguyên có mấy kiểu
Giông chiều. Sáng nắng, trưa mây dựng, chiều mưa to kèm gió và sét, tối tạnh. Kiểu này dễ đoán: chơi trên hồ buổi sáng, về bờ trước khi mây dựng cao.
Mưa dầm theo đợt. Mưa nhỏ đến vừa, kéo dài cả ngày hoặc vài ngày liền, trời âm u, ít gió. Thường đi kèm khi có áp thấp, bão ở Biển Đông hoặc gió mùa tây nam mạnh. Mặt hồ lặng nhưng tầm nhìn kém, lạnh, đường đất rất trơn.
Mưa rào ngắn. Một đám mây đi qua, mưa nặng hạt mươi mười lăm phút rồi tạnh, nắng lại. Trên hồ có thể thấy màn mưa tiến lại từ xa, đổ xuống một vùng nước rồi đi qua.
Mưa có gió mạnh do bão. Hiếm hơn nhưng nguy hiểm nhất. Khi có tin bão hay áp thấp ảnh hưởng tới Tây Nguyên, không ra hồ, không cắm trại ven hồ, theo dõi thông báo của chính quyền địa phương.
Một buổi sáng trên hồ giữa mùa mưa
Ngày đẹp nhất của mùa mưa thường bắt đầu bằng một bầu trời rửa sạch sau trận mưa đêm. Không khí trong, núi xa hiện rõ, mây trắng lững lờ, mặt hồ lặng. Đây là lúc nên ra bến: hẹn thuyền từ hôm trước, xuất phát khi trời vừa sáng hẳn, đi tới giữa trưa thì quay về.
Trên thuyền, mặc áo phao bên ngoài áo mưa mỏng. Ghế thuyền thường ướt sau mưa đêm, mang theo một tấm lót hoặc khăn. Đồ điện tử để trong túi chống nước, chỉ lấy ra khi chụp. Thuyền có mái che là lựa chọn tốt mùa này, vừa che mưa rào vừa che nắng lúc trời hửng.
Nhìn trời liên tục. Khi thấy mây phía xa chuyển màu xám đậm, đáy mây hạ thấp, hay gió đột nhiên mát và đổi hướng, nói với người lái quay về. Người lái địa phương thường đã tính trước, nhưng khách chủ động nói ra thì không ai ngại.
Nước lên, bờ đổi: những điều người đi thuyền cần biết
Nước dâng có nghĩa là bến thuyền tiến dần về phía chỗ đậu xe, đoạn bãi đất mùa khô phải đi bộ giờ đã ngập. Bến cũ có thể không dùng được, bến mới dời lên cao hơn. Hỏi người lái chỗ hẹn cụ thể trước mỗi chuyến, đừng dựa vào ghi chú từ chuyến đi mấy tháng trước.
Nước mới ngập vào vùng cỏ và cây bụi ven bờ. Những đám cây ngập nửa thân trông đẹp, nhưng thuyền và kayak không nên len vào: cành cây dưới nước có thể vướng mái chèo, cào thủng thuyền hơi, quấn chân vịt. Đi ở vùng nước thoáng, cách xa các bụi cây ngập.
Rác và gỗ trôi nhiều nhất trong mùa này. Mỗi đợt mưa lớn, suối cuốn theo cành cây, thân cây nhỏ, đôi khi cả thân cây lớn trôi ra hồ. Những khúc gỗ ngập gần hết dưới nước là chướng ngại khó thấy, nhất là khi nước đục. Thuyền máy đi chậm ở vùng nước có rác trôi.
Ở trên bờ những buổi chiều mưa
Phần lớn buổi chiều mùa mưa nên dành cho việc trên bờ. Ngồi dưới mái hiên nhìn màn mưa tiến qua mặt hồ, đếm những lớp đảo mờ dần rồi hiện lại khi mưa tạnh, là cách thưởng thức mặt hồ mùa này mà không cần xuống nước. Nhiều người sau một chuyến mùa mưa nhớ nhất chính những buổi chiều ngồi yên như vậy.
Sau mưa, nếu trời quang trước hoàng hôn, mặt hồ có thể phẳng lại và phản chiếu những đám mây nhuộm màu. Đứng trên bờ chụp được rồi, không cần ra thuyền vào lúc chạng vạng. Trời tối nhanh, mặt nước sau mưa có nhiều vật trôi, và có thể còn đợt mưa nữa.
Cần chỗ ở nhìn ra hồ để ngồi qua những buổi chiều như vậy, anh chị xem trên trang Tà Đùng Villa. Trang này chỉ nói chuyện mặt nước, không đi vào chuyện chỗ ở.
Đường đất đỏ, sạt bờ và những ngày không nên ra hồ
Đất đỏ bazan quanh hồ Tà Đùng khi khô thì cứng, khi ướt thì trơn và dính. Giữa mùa mưa, nhiều đoạn đường đất xuống bến có thể không đi được bằng xe nhỏ, phải đi bộ đoạn cuối. Mang giày đế gai hoặc ủng, mang theo túi nilon đựng giày bẩn khi lên xe.
Bờ hồ vừa ngập nước, vừa thấm mưa liên tục, dễ sạt hơn bình thường. Những vách đất cao sát mép nước là nơi không nên đứng, ngồi hay dựng lều bên dưới. Sau mưa lớn, đi dọc bờ phải nhìn kỹ vết nứt trên mặt đất, chỗ đất lún.
Có những ngày đơn giản là không nên ra hồ: khi có tin bão, áp thấp nhiệt đới ảnh hưởng tới khu vực; khi mưa dầm kéo dài nhiều ngày làm nước suối dâng mạnh; khi có thông báo của chính quyền hay đơn vị vận hành về việc điều tiết nước. Những ngày ấy, mặt hồ vẫn đó, chờ hôm sau.
Cuối tháng 10: hồ chuẩn bị bước sang mùa đẹp
Quãng cuối tháng 10, mưa thưa dần, những chiều không giông nhiều hơn. Mặt hồ đã gần đầy ở nhiều năm, đảo xanh tới sát mép nước, các nhánh hồ đủ sâu cho thuyền len vào. Sương sáng bắt đầu xuất hiện thường hơn khi đêm lạnh đi. Đây là lúc chuyển từ mùa mưa sang mùa đẹp nhất của hồ.
Người muốn có hồ đầy, cây xanh mà tránh đông khách cuối năm thường chọn quãng này. Rủi ro là vẫn còn những trận mưa cuối mùa, có năm khá lớn. Đặt chuyến đi có khoảng linh hoạt một hai ngày để chọn ngày đẹp. Nếu dự báo cả tuần đều mưa lớn, dời chuyến là quyết định khôn ngoan hơn cố đi cho kịp lịch.
Mùa nào thì các nguyên tắc trên mặt nước vẫn giữ nguyên: áo phao luôn mặc, không bơi tự do, không lại gần khu vực đập và công trình, mang rác về.
Một điều nhỏ mà nhiều người quên: cuối mùa mưa, đất quanh bến vẫn còn ướt dù trời đã nắng vài hôm. Đất đỏ giữ nước rất lâu, mặt khô mà bên dưới vẫn nhão. Giày đế bám vẫn là thứ cần mang cho tới khi mùa khô thật sự bắt đầu.
Câu cá và chèo thuyền khi nước đang lên
Người câu cá ở các hồ thủy điện thường chú ý giai đoạn nước lên. Nước mới tràn vào vùng cỏ và cây bụi ven bờ mang theo côn trùng, hạt cỏ, mùn đất, cá theo đó vào gần bờ kiếm ăn. Nhiều người câu thấy những tuần đầu nước dâng là lúc cá ăn mồi tốt. Đây là kinh nghiệm chung của người câu, không phải quy luật chắc chắn cho mọi năm.
Câu bờ mùa này cần chọn chỗ đứng kỹ: bờ đất vừa ngập, vừa thấm mưa rất dễ sụt. Đứng trên chỗ có cỏ bám chắc, cách mép nước một khoảng, không đứng trên mỏm đất nhô ra. Không câu ở khu vực có lồng bè hay lưới của người dân, không câu ở vùng cấm khai thác.
Người chèo kayak sẽ thấy mặt hồ mùa mưa thường lặng vào buổi sáng, nước mát, ít nắng gắt, chèo rất dễ chịu. Điều cần tránh là cửa suối sau mưa lớn, nơi dòng nước đổ vào mạnh và mang theo cành cây, cùng những bụi cây ngập ven bờ. Chèo ở vùng nước thoáng, gần bờ, và về trước trưa.
Câu hỏi thường gặp
Tháng 8 đi hồ Tà Đùng có bị mưa suốt không?
Không phải ngày nào cũng mưa suốt, nhưng tháng 8 thường có những đợt mưa dầm kéo dài vài ngày khi có áp thấp hay gió mùa mạnh. Giữa các đợt có những buổi sáng trời đẹp. Đặt chuyến linh hoạt và theo dõi dự báo của cơ quan khí tượng.
Mùa mưa có thuyền đưa khách ra hồ không?
Thường vẫn có vào những ngày thời tiết cho phép, nhất là buổi sáng. Khi mưa to, gió mạnh hay có tin bão, người lái có trách nhiệm sẽ không chạy. Hẹn thuyền trước và chấp nhận việc có thể phải dời hay huỷ.
Mùa mưa nước hồ có đục không?
Gần các cửa suối và sau những trận mưa lớn nước thường đục nâu đỏ vì đất trôi theo. Vùng giữa hồ ít đục hơn và trong lại sau vài ngày không mưa lớn. Đục không làm hồ nguy hiểm hơn, nhưng che mất vật trôi dưới mặt nước nên thuyền phải đi chậm.
Tháng 10 hồ Tà Đùng đã đầy chưa?
Ở nhiều năm, cuối tháng 10 hồ đã gần đầy. Mức cụ thể tuỳ lượng mưa cả mùa và lịch vận hành nhà máy. Năm mưa ít hồ có thể đầy muộn hơn. Hỏi người địa phương hoặc xem ảnh mới đăng trong tuần để biết chính xác.
Mùa mưa cắm trại ven hồ được không?
Chỉ nên cắm trại ở khu có người quản lý, có chỗ trú và đất cao, xa mép nước và xa vách đất dốc. Nước hồ có thể dâng trong đêm, giông có thể tới bất ngờ. Không cắm trại tự do ven hồ khi có tin mưa lớn, áp thấp hay bão.
Mùa mưa có nhiều muỗi, vắt ven hồ không?
Ven hồ và trong các vạt rừng, mùa mưa côn trùng nhiều hơn mùa khô, vào rừng ẩm có thể gặp vắt. Mặc quần dài, áo dài tay, đi giày kín, dùng thuốc chống côn trùng, kiểm tra chân sau khi đi qua cỏ ướt và lối rừng.