Lần đầu đến hồ Tà Đùng, điều quan trọng nhất cần biết là hồ không có bờ dạo bộ hay dịch vụ tập trung như hồ thành phố: anh chị ngắm hồ từ trên đồi, xuống mặt nước qua những bến thuyền nhỏ, và mọi hoạt động trên nước cần hẹn trước với người địa phương. Hồ thay đổi theo mùa, đẹp nhất vào sáng sớm và chiều muộn, và không có cứu hộ trực, nên áo phao là thứ không bao giờ bỏ qua.
Mười điều dưới đây được gom từ những câu người mới hay hỏi và những bất ngờ người mới hay gặp. Chúng không phải lịch trình hay cách đi đường, vì những thứ đó có trang riêng; chúng là những điều giúp anh chị chơi với mặt nước cho trọn vẹn, an toàn và không làm phiền ai. Giọng của trang vẫn như cũ: không chỉ để đi, mà để cảm.
Điều 1 đến 3: hồ trông thế nào khi đứng trước nó
Hồ được nhìn từ trên cao. Phần lớn cảnh đẹp của hồ Tà Đùng là cảnh từ trên đồi nhìn xuống những lớp đảo. Ở dưới bến, cảnh gần và đời hơn: bờ đất đỏ, thuyền nhỏ, đảo gần trông như quả đồi. Cả hai đều đáng xem, chỉ là đừng chờ thấy cảnh trong ảnh flycam khi đứng ở mép nước.
Không có bờ hồ dạo bộ liền mạch. Bờ hồ chủ yếu là sườn đồi, rẫy và đất của người dân. Muốn đi dọc mặt nước, cách thực tế nhất là đi thuyền. Đi bộ thì theo những lối có sẵn xuống bến, không tự băng qua rẫy.
Mỗi mùa một gương mặt. Mùa mưa hồ đầy và xanh, đảo nhỏ lại, nhiều mưa chiều. Mùa khô hồ hạ, lộ vành đất đỏ, nhiều đảo nối thành bán đảo, trời trong. Không có mùa "xấu", chỉ có mùa hợp với điều anh chị muốn xem.
Điều 4: xuống nước qua những bến rất mộc
Hầu hết bến thuyền trên hồ là bến của người dân hoặc của các cơ sở lưu trú ven hồ: một con dốc đất, vài chiếc thuyền buộc vào cọc, có khi một tấm ván làm cầu. Không có nhà chờ, quầy vé hay lịch chạy cố định. Mùa khô bến dời xuống thấp, đường xuống dài và trơn hơn.
Vì vậy, đi giày dép bám tốt, để tay trống khi xuống dốc, và chuẩn bị tinh thần đi bộ một quãng ngắn trên đất đỏ. Với người lớn tuổi hay trẻ nhỏ, nên hỏi trước nơi ở có lối xuống bến nào dễ đi không. Trời mưa, con dốc đất đỏ có thể trơn như bôi mỡ, lúc đó chậm và chắc quan trọng hơn mọi lịch hẹn.
Tại bến, trước khi bước xuống thuyền, quan sát một chút: thuyền có buộc chắc không, có áo phao cho từng người không, người lái có tỉnh táo không. Đó là ba câu hỏi đơn giản nhất, và anh chị có quyền hỏi.
Điều 5: mọi hoạt động trên nước đều nên hẹn trước
Dịch vụ quanh hồ phần lớn do người địa phương làm thêm bên cạnh nghề rẫy, nghề cá. Thuyền chở khách buổi sáng có thể đi rẫy buổi chiều; người nấu cá có thể bận thu hoạch cà phê. Đến bến rồi mới hỏi thuê thuyền, nhiều khi sẽ phải chờ hoặc không có.
Cách làm hợp lý là hẹn trước qua nơi ở hoặc qua người quen ở địa phương: muốn đi thuyền lúc nào, bao nhiêu người, có trẻ em không, muốn ghé đảo hay chỉ đi vòng. Hẹn trước cũng giúp người lái chuẩn bị đủ áo phao và chọn giờ hợp với thời tiết.
Nếu ai đó mời đi thuyền ngay tại chỗ với giá rẻ bất thường, hoặc không có áo phao, hãy từ chối lịch sự. Mục dịch vụ ven hồ của trang có hướng dẫn cách kiểm một đơn vị dịch vụ trước khi đặt cọc.
Điều 6: sáng sớm và chiều muộn là giờ của mặt hồ
Giữa trưa, nắng trên mặt hồ gắt, phản chiếu làm chói mắt và cháy da, cảnh cũng phẳng và kém màu. Sáng sớm, nếu đêm trước lạnh và gió lặng, sương có thể nằm trên mặt nước, các đảo như nổi từ khói; đây là lúc hồ lặng nhất, đi thuyền êm nhất. Chiều muộn, nắng xiên làm sườn đồi đỏ rực, nhưng gió thường nổi hơn và mùa mưa hay có giông.
Một gợi ý dễ làm: ra bến sớm, mang theo một bình nước ấm, ngồi trên thuyền hoặc trên bến chừng một giờ trước khi mặt trời lên cao. Không cần làm gì nhiều, chỉ nhìn nước và nghe tiếng chim, tiếng máy thuyền xa. Đó là trải nghiệm mà người ta hay nhắc lại nhất sau chuyến đi.
Chiều muộn thì nên vào bờ trước khi trời tối hẳn. Đi thuyền trên hồ lúc tối, khi không còn nhìn rõ phao lưới, cây ngầm và đường bờ, là việc người lái quen cũng tránh nếu không cần thiết.
Điều 7: không có cứu hộ trực, áo phao là bắt buộc
Hồ Tà Đùng không phải bãi tắm có chòi cứu hộ. Hồ chứa có đáy là đồi núi chìm, sâu đột ngột, có gốc cây ngầm, nước lạnh dần theo độ sâu. Người biết bơi vẫn có thể gặp nguy khi rơi xuống nước bất ngờ, mặc quần áo dày, giữa vùng nước lạnh.
Vì vậy, quy tắc đơn giản nhất: lên thuyền, ván chèo hay thuyền kayak là mặc áo phao, cài khoá đầy đủ, kể cả người lớn biết bơi. Trẻ em ở gần mép nước luôn có người lớn trông và mặc áo phao cỡ trẻ em. Không bơi xa bờ, không nhảy từ cao xuống nước.
Khi có sự cố, gọi các số khẩn cấp chung toàn quốc: 113, 114, 115. Hãy biết trước mình đang ở thôn nào, gần bến nào, để báo vị trí nhanh. Trên hồ, sóng điện thoại có chỗ yếu, nên báo cho người ở bờ biết giờ đi và giờ về.
Điều 8 và 9: đất có chủ, rừng có luật
Bờ hồ, các bãi cỏ, nhiều hòn đảo đều có chủ hoặc thuộc đất rừng được bảo vệ. Một bãi trống trông như bãi hoang có thể là chỗ chăn thả, chỗ đặt lưới, hay đất rẫy đang bỏ nghỉ. Muốn cắm trại, dã ngoại, câu cá ở đâu, hỏi chủ đất hoặc khu dịch vụ trước. Đi qua rẫy thì đóng cổng, không hái trái.
Một số đoạn bờ và đảo còn rừng nằm trong phạm vi rừng đặc dụng của Vườn quốc gia Tà Đùng. Lên những chỗ này để ngắm cảnh ở mép bờ thì được, nhưng không đi sâu vào rừng khi chưa được phép, không đốt lửa, không bẻ cây hái lan, không bắt chim thú.
Hai điều này không nhằm làm khó khách. Chúng giữ cho người dân tiếp tục mở lối xuống bến cho khách, và giữ cho rừng ven hồ còn đó để hồ còn đẹp.
Điều 10: mang về nhiều hơn ảnh chụp
Điều cuối cùng nghe có vẻ không liên quan tới mặt nước, nhưng thật ra là điều quan trọng nhất: hãy mang rác về. Hồ Tà Đùng chưa có hệ thống thu gom rác ở mọi bến, mọi bãi. Rác để lại ven bờ sẽ theo nước lên xuống trôi ra hồ, đi theo dòng sông Đồng Nai xuống phía dưới.
Mang theo một túi đựng rác riêng, gom cả vỏ chai, túi nilon, đầu lọc thuốc, xương cá. Không rửa bát bằng xà phòng ở mép nước, không đổ dầu ăn, thức ăn thừa xuống hồ. Những việc này mất vài phút nhưng quyết định bến thuyền lần sau anh chị quay lại còn sạch hay không.
Và nếu có thể, mang về một câu chuyện: tên một con suối người lái thuyền kể, một món cá người dân nấu, một buổi sáng sương phủ kín mặt nước. Đó là những thứ khiến người ta quay lại hồ Tà Đùng nhiều lần, chứ không chỉ một bức ảnh.
Hồ vào ban đêm
Đêm xuống, hồ Tà Đùng gần như chìm hẳn vào bóng tối. Ánh đèn chỉ còn lấm tấm ở những ngôi nhà, chỗ ở trên đồi và vài chiếc thuyền về muộn. Nếu trời quang, bầu trời trên hồ có thể rất nhiều sao vì xa ánh sáng đô thị. Không khí lạnh hơn ban ngày nhiều, hơi nước bốc lên từ mặt hồ làm cảm giác càng lạnh.
Đây là lúc ngồi trên hiên, bên bếp lửa ở chỗ được phép, hoặc đơn giản là nhìn mặt hồ tối và nghe tiếng côn trùng. Không phải lúc để ra mặt nước. Đi thuyền ban đêm, khi không nhìn thấy phao lưới, cây ngầm, đường bờ, là việc người địa phương cũng hạn chế.
Đêm ở hồ còn là lúc âm thanh đi rất xa. Tiếng nhạc, tiếng hò hét của một nhóm khách có thể vọng tới cả bờ bên kia, nơi người dân cần ngủ sớm để dậy đi rẫy, đi lưới. Giữ yên lặng sau khoảng chín, mười giờ tối là phép lịch sự tối thiểu với những người sống quanh hồ.
Đi cùng ai thì chơi với hồ thế nào
Cặp đôi. Một buổi sáng sớm trên thuyền, một bữa cá hồ, một buổi chiều ngồi nhìn nước là đủ. Chọn chỗ ở có hiên nhìn ra hồ và lối xuống bến gần sẽ giúp chuyến đi nhẹ hơn rất nhiều.
Gia đình có trẻ nhỏ. Ưu tiên chuyến thuyền ngắn, đi lúc hồ lặng, áo phao cỡ trẻ em mang theo nếu không chắc nơi thuê có. Thời gian còn lại cho trẻ chơi trên bãi cỏ an toàn, xa mép nước dốc, luôn có người lớn trông.
Nhóm bạn. Có thể kết hợp thuyền, chèo kayak hoặc ván đứng, cắm trại ở khu được phép. Thống nhất trước người giữ an toàn, giờ về, không uống rượu bia khi ra mặt nước, và giữ yên lặng ban đêm.
Người đi một mình. Báo cho nơi ở hoặc người thân lộ trình và giờ về trước khi xuống nước. Không chèo một mình ra xa, không đi thuyền với người lạ không có áo phao.
Trang này giúp gì cho chuyến đi
Các mục của Tà Đùng Lake được sắp theo câu hỏi người ta thật sự hỏi về cái hồ. Lần đầu đến, anh chị có thể đọc theo thứ tự này:
- Hồ Tà Đùng là gì: hồ ở đâu, hình thành thế nào, khác các hồ khác ra sao.
- Đảo và nhánh hồ: địa hình mặt nước, vì sao đảo lộ ra và thu lại theo mùa.
- Mặt hồ qua bốn mùa: tháng nào hồ trông thế nào, hợp làm gì.
- Đi thuyền ra đảo: các kiểu thuyền, hỏi người lái gì, chèo kayak và ván đứng.
- Câu cá và cá hồ: câu ở đâu, mùa nào, tôn trọng người làm nghề.
- An toàn trên hồ: áo phao, nước lạnh, giông sét, trẻ em ven hồ.
- Rừng và sinh thái ven hồ, cắm trại bên hồ, món ngon từ hồ, dịch vụ ven hồ: những gì quanh mặt nước.
Nơi ở sát hồ có thể xem thêm bên tadungvilla.com. Còn trên trang này, mọi bài đều giữ một góc: đứng trên và bên mặt nước, chơi với hồ cho chậm, cho đúng.
Câu hỏi thường gặp
Lần đầu đi hồ Tà Đùng nên làm gì?
Ngắm hồ từ trên đồi một buổi, xuống mặt nước đi thuyền vào sáng sớm hoặc chiều muộn, ghé một đảo hay một nhánh hồ có rừng, ăn một bữa cá hồ. Mọi hoạt động trên nước nên hẹn trước và luôn mặc áo phao.
Đến hồ Tà Đùng có cần đặt thuyền trước không?
Nên đặt trước. Thuyền phần lớn do người địa phương chở kiêm thêm bên cạnh nghề rẫy, nghề cá, nên không có lịch chạy cố định. Hẹn qua nơi ở hoặc người quen địa phương để chắc có thuyền và đủ áo phao.
Mấy giờ là đẹp nhất để ra mặt hồ Tà Đùng?
Sáng sớm là lúc hồ lặng nhất, có thể có sương trên mặt nước. Chiều muộn nắng xiên đẹp nhưng gió thường nổi hơn và mùa mưa hay có giông. Giữa trưa nắng gắt, chói và dễ cháy da.
Ở hồ Tà Đùng có cứu hộ không?
Không có cứu hộ trực như bãi tắm du lịch. Vì vậy luôn mặc áo phao khi lên thuyền, ván chèo, trẻ em gần nước phải có người lớn trông. Khi có sự cố, gọi các số khẩn cấp chung 113, 114, 115 và báo rõ thôn, bến gần nhất.
Có được tự do cắm trại ven hồ Tà Đùng không?
Không nên tự dựng lều ở bất kỳ bãi trống nào. Bờ hồ và nhiều đảo có chủ hoặc thuộc đất rừng được bảo vệ. Hỏi chủ đất hoặc khu cắm trại trước, chọn chỗ cách xa mép nước và chân sườn đất.
Đi hồ Tà Đùng cần mang gì?
Giày dép bám tốt, áo khoác mỏng chắn gió, áo mưa, mũ, kem chống nắng, nước uống, đồ ăn nhẹ, túi đựng rác mang về. Nếu đi thuyền, kiểm tra có áo phao cho từng người trước khi xuống bến.