Hồ Tà Đùng được gọi là "Vịnh Hạ Long Tây Nguyên" hay "Hạ Long trên cao nguyên" vì khung cảnh nhiều đảo nhỏ nối nhau trên mặt nước rộng, nhìn từ trên cao gợi nhớ những hòn đảo trên vịnh Hạ Long. Đây là tên gọi ví von do người đi chơi, báo chí và mạng xã hội đặt ra, không phải tên chính thức; về bản chất, hồ Tà Đùng là hồ nước ngọt nhân tạo, đảo là đồi đất, khác hẳn vịnh biển đảo đá vôi ở Quảng Ninh.
Tên gọi đẹp giúp nhiều người biết tới hồ, nhưng cũng làm không ít người lên đến nơi thấy hơi hụt hẫng vì đã chờ đợi những vách đá dựng đứng và nước biển xanh ngọc. Bài này nói rõ cái gì khiến hai nơi được đặt cạnh nhau, chỗ nào khác, và nên nhìn hồ Tà Đùng bằng con mắt nào để thấy nó đẹp theo cách riêng của nó.
Tên gọi ví von xuất hiện thế nào
Sau khi hồ tích nước và đường vào vùng hồ dễ đi hơn, những bức ảnh chụp từ các đồi cao nhìn xuống mặt hồ lấm tấm đảo bắt đầu được chia sẻ rộng rãi. Người xem ảnh tìm một so sánh quen thuộc để hình dung, và vịnh Hạ Long là hình ảnh nhiều đảo trên nước mà người Việt nào cũng biết. Từ đó cách gọi "Vịnh Hạ Long Tây Nguyên" lan ra trong các bài viết du lịch và lời giới thiệu của người làm dịch vụ.
Kiểu đặt tên ví von này khá phổ biến: nhiều nơi được gọi là "Đà Lạt thu nhỏ", "Thụy Sĩ của Việt Nam" chỉ vì một nét chung về khí hậu hay cảnh. Những tên như vậy giúp dễ nhớ, dễ tìm, nhưng không nên hiểu theo nghĩa đen. Không có văn bản nào công nhận hồ Tà Đùng là "Vịnh Hạ Long" của vùng nào cả.
Trên giấy tờ, bản đồ hay các tài liệu chính thức, mặt nước này được gọi là hồ chứa thủy điện Đồng Nai 3; trong đời thường là hồ Tà Đùng hoặc lòng hồ. Tên ví von chỉ sống trong lời giới thiệu và trong cách người ta rủ nhau đi chơi.
Giống và khác: hồ Tà Đùng đặt cạnh vịnh Hạ Long
Đặt hai nơi cạnh nhau theo từng mặt sẽ thấy chỗ giống chủ yếu nằm ở cảm giác khi nhìn từ trên cao, còn bản chất gần như khác hoàn toàn:
| Mặt so sánh | Hồ Tà Đùng | Vịnh Hạ Long |
|---|---|---|
| Loại mặt nước | Hồ chứa nước ngọt nhân tạo trên sông | Vịnh biển, nước mặn |
| Đảo được tạo nên từ | Đỉnh đồi đất đỏ còn nổi sau khi nước dâng | Núi đá vôi bị nước biển và thời gian bào mòn |
| Dáng đảo | Tròn, thoai thoải, phủ cây và cỏ | Vách đá dựng, nhiều hang động |
| Tuổi cảnh quan | Hơn chục năm kể từ khi tích nước | Hình thành qua thời gian địa chất rất dài |
| Mực nước | Lên xuống lớn theo mùa vận hành | Lên xuống theo thủy triều |
| Khí hậu | Cao nguyên, mát, sương sớm | Ven biển miền Bắc, bốn mùa rõ |
Nhìn bảng có thể thấy, điểm chung thật sự chỉ là hình ảnh nhiều đảo rải trên một mặt nước rộng và yên. Mọi thứ khác, từ nước, đá, cây cho tới tuổi đời, đều khác.
Lên tới nơi mà thấy "không giống ảnh"
Phần lớn ảnh đẹp nhất về hồ Tà Đùng được chụp từ trên cao, bằng máy bay điều khiển hoặc từ đỉnh đồi, vào buổi sáng có sương và ánh nắng xiên. Ở góc đó, các lớp đảo chồng lên nhau, mờ dần vào hơi nước, trông rất giống những bức tranh thủy mặc. Đứng ở bến thuyền giữa trưa nắng, anh chị sẽ thấy một khung cảnh khác hẳn: bờ đất đỏ, nước xanh đục, đảo gần trông như quả đồi bình thường.
Mùa cũng ảnh hưởng nhiều. Mùa khô, hồ hạ thấp, vành đất đỏ lộ quanh đảo, có người thấy lạ mắt và đẹp, có người thấy trơ. Mùa mưa, hồ đầy và xanh hơn nhưng sương mù, mưa chiều có thể che mất cả cảnh.
Không có gì sai ở đây. Ảnh chọn khoảnh khắc đẹp nhất; trải nghiệm thật thì gồm cả những giờ bình thường. Biết trước điều đó, anh chị sẽ chọn giờ, chọn mùa, chọn chỗ đứng hợp lý hơn, và không đến với tâm thế đi tìm một vịnh Hạ Long thứ hai.
Cái đẹp riêng của hồ Tà Đùng
Thay vì so với biển, nên nhìn hồ Tà Đùng như một vùng đồi núi bị nước tràn vào. Cái đẹp của nó nằm ở sự hoà trộn: rừng, rẫy cà phê, đồi đất đỏ, mặt nước, mây. Buổi sáng sương nằm trên hồ, các đảo như nổi lên từ khói. Buổi chiều gió nổi, mặt hồ lăn tăn, ánh nắng vàng xiên qua sườn đồi.
Đó cũng là một mặt nước yên tĩnh hơn nhiều điểm du lịch đông khách. Không có tàu lớn chạy dọc ngang, không có dãy nhà hàng nổi. Có những lúc chỉ nghe tiếng máy thuyền của một người đánh cá ở xa, tiếng gà gáy vọng từ một thôn ven hồ. Với người ở thành phố, sự tĩnh lặng đó mới là thứ đáng tìm lên.
Và khác với vịnh biển, ở đây người ta có thể đi thuyền vào những nhánh hồ hẹp sát rừng, câu cá nước ngọt, ngồi trên một bãi đất ven đảo, hay nhìn trâu bò của người dân thả gặm cỏ ở vành đai lộ bờ mùa khô. Những cảnh đó không giống Hạ Long chút nào, và đó là điều hay.
Dùng tên ví von sao cho đúng
Khi giới thiệu với người chưa biết. Câu "hồ nhiều đảo, người ta hay ví như Hạ Long trên cao nguyên" giúp người nghe hình dung nhanh. Nên thêm một câu nói rõ đây là hồ nước ngọt, đảo là đồi đất, để họ không kỳ vọng sai.
Khi tìm kiếm trên mạng. Gõ "Vịnh Hạ Long Tây Nguyên" sẽ ra nhiều kết quả về hồ Tà Đùng, nhưng cũng có thể ra những hồ khác ở cao nguyên được ví tương tự. Kiểm tên tỉnh, tên xã trong bài để chắc đang đọc đúng nơi.
Khi chụp và chia sẻ ảnh. Ghi rõ vị trí là hồ Tà Đùng, xã Tà Đùng, Lâm Đồng giúp người xem tìm đúng chỗ, thay vì chỉ ghi tên ví von dễ gây nhầm lẫn.
Khi viết giới thiệu dịch vụ. Người làm dịch vụ ven hồ nên tránh hứa hẹn khung cảnh giống hệt vịnh biển. Khách đến vì một lời hứa sai thường để lại nhận xét thất vọng, dù cảnh thật vẫn đẹp.
Những nơi khác cũng được ví như vậy
Hồ Tà Đùng không phải nơi duy nhất ở Việt Nam được ví với vịnh Hạ Long. Nhiều hồ thủy điện, hồ thủy lợi lớn ở vùng đồi núi phía Bắc và miền Trung có cảnh đảo nổi trên mặt nước cũng từng được gọi kiểu "Hạ Long trên núi", "Hạ Long trên cạn". Mỗi nơi được ví vì một nét gợi nhớ, và mỗi nơi có bản chất riêng.
Điều này nhắc rằng tên ví von không phải chứng nhận độc quyền. Khi đọc một bài viết, anh chị nên đọc tiếp xem nơi đó thật sự là gì, mặt nước rộng tới đâu, đi chơi được những gì. Với hồ Tà Đùng, các mục trong trang này, từ đảo và nhánh hồ, mặt hồ qua bốn mùa cho tới đi thuyền và cắm trại, sẽ trả lời phần đó.
Cách đặt tên cũng cho thấy một thói quen của người đi du lịch: luôn tìm một điểm so sánh quen để định vị cái mới. Đến hồ Tà Đùng, thử bỏ phép so sánh ấy sang một bên một lúc, ngồi xuống bến thuyền nhìn nước, có lẽ sẽ thấy nơi này hay theo một cách khó gọi bằng tên nơi khác.
Trên mặt nước: cảm giác khác vịnh biển ra sao
Đi thuyền trên hồ Tà Đùng là đi trên nước ngọt, mặt nước kín giữa đồi núi nên phần lớn thời gian khá lặng. Không có sóng lừng như biển, không có mùi muối, không có thủy triều. Người hay say sóng khi đi tàu biển thường thấy dễ chịu hơn ở đây, nhất là vào buổi sáng khi gió chưa nổi.
Bù lại, mặt hồ rộng giữa núi có kiểu thời tiết riêng: gió chiều có thể nổi lên khá mạnh ở những khúc hồ thoáng, giông mùa mưa kéo tới nhanh, sương sớm có thể dày tới mức chỉ thấy vài chục mét. Thuyền trên hồ cũng nhỏ hơn tàu du lịch ở vịnh biển, đa phần là thuyền máy, thuyền gỗ của người địa phương, chở được ít người.
Trải nghiệm vì thế gần gũi hơn: ngồi sát mặt nước, đi vào những nhánh hồ hẹp, nhìn rõ từng thân cây ven bờ, nghe tiếng chim trong rừng. Nó không phải một chuyến du thuyền ngắm cảnh mà giống một buổi đi đò qua vùng đồi bị ngập. Hiểu điều đó, anh chị sẽ chọn trang phục, đồ mang theo và kỳ vọng phù hợp hơn.
Trang phục hợp lý cho một buổi trên hồ thường là áo khoác mỏng chắn gió, mũ, kính râm, giày dép bám tốt để lên xuống bến đất. Nước hồ không làm rát da như nước biển, nhưng nắng phản chiếu trên mặt nước vẫn làm cháy da nhanh nếu đi giữa trưa.
Khi nào hồ trông "giống" nhất
Nếu vẫn muốn thấy khoảnh khắc khiến người ta nghĩ tới vịnh Hạ Long, có mấy điều kiện thường gặp. Thứ nhất là mực nước đủ cao để các đảo tách rời nhau rõ ràng, thường từ giữa mùa mưa tới đầu mùa khô. Thứ hai là buổi sáng sớm có sương mỏng hoặc mây thấp, khiến các lớp đảo xa mờ dần, chồng lên nhau như tranh. Thứ ba là đứng ở chỗ cao nhìn xuống một khúc hồ có nhiều đảo liền nhau.
Trên mặt nước, cảm giác "giữa các đảo" rõ nhất khi thuyền len qua những lối hẹp giữa hai ba hòn đảo gần nhau, lúc mặt hồ lặng phản chiếu bóng đồi. Đó là lúc tên gọi ví von có lý nhất.
Những điều kiện này không phải ngày nào cũng có. Sương có hôm dày quá che hết cảnh, có hôm không có chút nào. Mực nước thì phụ thuộc mùa mưa từng năm. Đến hồ Tà Đùng với tâm thế đón nhận cảnh của ngày hôm đó, thay vì đi săn một bức ảnh định sẵn, thường giúp chuyến đi nhẹ nhàng hơn nhiều.
Một mẹo nhỏ của người hay lên hồ: dành hẳn hai buổi sáng nếu có thể. Sáng đầu không gặp sương thì sáng sau còn cơ hội, và nếu cả hai buổi đều trong trẻo, anh chị có thêm thời gian ngồi trên thuyền thay vì vội vàng chụp cho kịp. Hồ đẹp nhất với người không đếm giờ.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao hồ Tà Đùng được gọi là Vịnh Hạ Long Tây Nguyên?
Vì hồ có rất nhiều đảo nhỏ rải trên mặt nước rộng, nhìn từ trên cao gợi nhớ khung cảnh nhiều đảo của vịnh Hạ Long. Đây là tên ví von do người đi chơi và báo chí đặt, không phải tên chính thức.
Đảo ở hồ Tà Đùng có giống đảo ở Hạ Long không?
Không giống về bản chất. Đảo ở hồ Tà Đùng là đỉnh đồi đất đỏ còn nổi sau khi nước dâng, dáng tròn, phủ cây. Đảo ở Hạ Long là núi đá vôi có vách dựng, nhiều hang động, hình thành qua thời gian địa chất rất dài.
Nước hồ Tà Đùng có mặn không?
Không. Hồ Tà Đùng là hồ chứa nước ngọt trên sông Đồng Nai. Nước thường có màu xanh lục hoặc xanh đục tuỳ mùa, không trong xanh như nước biển ở các vịnh đảo đá vôi.
Đến hồ Tà Đùng có thấy cảnh giống ảnh trên mạng không?
Có thể thấy nếu chọn đúng chỗ và đúng giờ: đứng trên đồi cao vào buổi sáng có sương, nắng xiên. Ở bến thuyền giữa trưa, cảnh sẽ khác nhiều, bờ đất đỏ, đảo gần trông như đồi bình thường.
Có nơi nào khác cũng được gọi là Hạ Long trên cạn không?
Có. Một số hồ thủy điện, hồ thủy lợi lớn ở vùng đồi núi cũng từng được ví như vậy. Khi tìm kiếm theo tên ví von, nên kiểm tên tỉnh, tên xã trong bài để chắc đang đọc đúng về hồ Tà Đùng.
Tên chính thức của hồ Tà Đùng là gì?
Trong các tài liệu kỹ thuật, đây là hồ chứa thủy điện Đồng Nai 3. Trong đời sống, người ta gọi là hồ Tà Đùng, theo tên vùng đất và vườn quốc gia gần đó, nay cũng là tên xã Tà Đùng.