Cắm trại trên đảo ở hồ Tà Đùng được, nếu đảo đó là đất của người cho phép (chủ đảo, cơ sở dịch vụ có bãi trên đảo) và có thuyền đưa đón đã hẹn chắc chắn cả chiều đi lẫn chiều về. Đảo trong rừng đặc dụng thì không tự ý ra cắm trại. Điều khác biệt lớn nhất so với cắm trại trên bờ: một khi thuyền đã đi, nhóm anh chị không thể tự rời đảo, nên mọi chuẩn bị phải tính tới tình huống phải ở lâu hơn dự kiến.
Hồ Tà Đùng có nhiều đảo — những đỉnh đồi cũ nhô lên khi thung lũng ngập nước. Một số đảo có người trồng vườn, một số có cơ sở dịch vụ đưa khách ra cắm trại, một số để nguyên rừng. Ngủ một đêm trên đảo, nhìn mặt hồ bao quanh bốn phía, thức dậy giữa sương là trải nghiệm mà nhiều người tìm tới Tà Đùng để có. Bài này giúp anh chị làm điều đó một cách có trách nhiệm và an toàn.
Đảo nào được ra cắm trại
Không có danh sách đảo "được cắm trại" công khai nào mà bên mình có thể dẫn chắc chắn, và tên gọi các đảo phần lớn là cách gọi dân gian, thay đổi theo người kể. Cách đúng là đi qua người địa phương: chủ cơ sở lưu trú, người lái thuyền, các đơn vị dịch vụ cắm trại có hoạt động ở hồ. Họ biết đảo nào của ai, đảo nào có bãi phẳng, đảo nào chủ cho khách ở.
Đảo là đất vườn của hộ dân: chỉ ra khi chủ đồng ý, và tôn trọng vườn cây của họ như cắm trại trên đất vườn ở bờ. Đảo thuộc rừng đặc dụng hoặc rừng có người quản lý: không tự ý cập và cắm trại. Đảo có cơ sở dịch vụ: theo quy định của nơi đó.
Có những đảo nhỏ trơ trụi, chỉ nổi lên khi nước rút. Nhìn từ thuyền chúng rất hấp dẫn — một bãi đất tròn giữa hồ — nhưng đó chính là những chỗ có thể chìm một phần khi nước lên. Không cắm trại trên đảo mà dấu vết cho thấy nước thường phủ tới.
Khi được giới thiệu một đảo, hỏi thêm: trên đảo có bãi phẳng không, có bóng cây không, có nhà vệ sinh hay phải tự xử lý, có chỗ đốt lửa không, sóng điện thoại thế nào, thuyền cập bến ở đâu.
Chiếc thuyền là tất cả
Trên bờ, nếu có chuyện, nhóm có thể lên xe về. Trên đảo, mọi lối ra đều đi qua chiếc thuyền. Vì vậy, thoả thuận với người lái thuyền là phần quan trọng nhất của chuyến đi, quan trọng hơn cả lều hay đồ ăn.
Hẹn rõ giờ đưa ra và giờ đón về, có thể hẹn thêm một lần ghé buổi tối để kiểm tra. Ghi lại số điện thoại của người lái và một số dự phòng (chủ bãi, người nhà người lái). Hỏi: nếu trời xấu, nước lên, có người ốm giữa đêm, người lái có thể ra đón không, cần bao lâu.
Kiểm tra sóng điện thoại ngay khi tới đảo, đi một vòng tìm chỗ bắt sóng tốt nhất và cho cả nhóm biết. Nếu sóng không có, thống nhất trước với người lái một giờ cố định để ra đón dù không gọi được — và một tín hiệu như đèn pin nháy từ bờ đảo nếu cần đón gấp vào ban đêm, khi người lái có nhà nhìn ra được.
Trên thuyền, mọi người mặc áo phao, ngồi yên, đồ đạc đặt thấp. Nếu người lái không có đủ áo phao, đó là lý do để tìm thuyền khác. Không đi thuyền khi trời đang giông, gió lớn, hoặc khi người lái đã uống rượu.
Những tình huống cần tính trước
Bảng dưới liệt kê các tình huống có thể xảy ra trên đảo và cách chuẩn bị. Tính trước không phải để lo, mà để nếu có xảy ra thì không bị động.
| Tình huống | Có thể xảy ra vì | Chuẩn bị |
|---|---|---|
| Thuyền không ra đón đúng giờ | Trời xấu, người lái bận, máy hỏng, sóng điện thoại mất | Mang dư nước và đồ ăn cho thêm ít nhất nửa ngày; có số liên lạc dự phòng |
| Giông và gió lớn ban đêm | Thời tiết mùa mưa, giao mùa | Chằng lều kỹ, chọn chỗ khuất gió trên đảo; biết chỗ trú ít trống trải nhất |
| Có người ốm, bị thương | Côn trùng đốt, ngã, ngộ độc, bệnh nền | Túi sơ cứu đầy đủ; thuốc riêng; biết cách gọi thuyền đón gấp và gọi 115 |
| Nước hồ lên | Mưa lớn trên lưu vực, vận hành hồ chứa | Dựng lều ở chỗ cao nhất của bãi; hỏi người lái về tình hình nước trước khi ra |
| Hết pin điện thoại | Tìm sóng liên tục, lạnh làm pin tụt | Sạc dự phòng, chế độ tiết kiệm pin, giữ máy ấm trong túi |
| Thú nhỏ lục đồ ăn | Đảo có chuột, sóc | Hộp kín, treo túi rác, không để đồ ăn trong lều |
Phần lớn các chuyến cắm trại đảo diễn ra bình yên. Nhưng nhóm nào đã nghĩ qua bảng này trước sẽ ngủ ngon hơn hẳn nhóm chưa nghĩ.
Mang gì khác so với cắm trại trên bờ
Nước: tính dư hơn bình thường, vì không thể chạy ra cửa hàng. Một can lớn cho cả nhóm cộng bình cá nhân, và thêm phần dự phòng. Nếu có dụng cụ lọc nước, mang theo như phương án cuối.
Đồ ăn: thêm một bữa dự phòng bằng đồ khô không cần nấu — bánh, lương khô, đồ hộp mở nắp được bằng tay. Nếu thuyền đón trễ nửa ngày, bữa đó là thứ giữ tinh thần cả nhóm.
Đồ ngủ và đồ ấm: đảo giữa hồ gió lộng bốn phía, đêm thường lạnh hơn bãi trên bờ có cây che. Thêm một lớp áo và chằng lều kỹ hơn.
Túi chống nước: mọi thứ cần giữ khô phải ở trong túi kín từ lúc lên thuyền. Một cú sóng tạt hay một lần trượt chân khi lên bờ đảo có thể làm ướt hết.
Rác: mang đủ túi để chứa toàn bộ rác của nhóm và mang về trên thuyền. Trên đảo không có xe rác nào ghé.
Lên xuống thuyền ở bờ đảo
Bờ đảo hiếm khi có bến tử tế. Thường là một dải đất đỏ dốc, một tảng đá, một gốc cây. Lúc nước rút, bờ đất trơ ra trơn và lún; lúc nước lên, mép nước sát chân cây bụi. Đây là lúc dễ ngã xuống nước nhất trong cả chuyến.
Để người lái chọn chỗ cập và hướng dẫn. Một người lên trước, đứng vững trên đất chắc rồi mới nhận đồ. Không nhảy từ thuyền lên bờ. Không cầm đồ hai tay khi bước. Mặc áo phao cho tới khi đã đứng hẳn trên đảo.
Đồ chuyền từ thuyền lên theo dây chuyền người, từng túi một. Đồ nặng như can nước, thùng giữ lạnh nên hai người cùng khiêng. Kiểm đếm số túi khi lên đảo và khi xuống thuyền về.
Trẻ nhỏ được người lớn bế hoặc dắt lên xuống, mặc áo phao suốt thời gian ở gần mép nước, kể cả khi đã lên đảo.
Ở trên đảo: những điều riêng
Đảo nhỏ nghĩa là mọi hoạt động diễn ra gần mép nước. Mặt đất trên đảo thường dốc dần từ đỉnh xuống nước, nên chọn chỗ lều ở phần cao và bằng nhất, chỗ nấu ăn ở giữa, để mép nước là khu vực ít ai qua lại. Thống nhất ngay từ đầu ranh giới cho trẻ em, chỗ nào được ra mép nước, chỗ nào không. Buổi tối, không ai đi ra mép nước một mình.
Nếu đảo có vườn của chủ, không đi vào vườn, không hái trái. Nếu đảo còn cây rừng, không chặt, không bẻ cành làm củi, không đốt lửa trừ khi chủ cho phép và có chỗ an toàn. Lửa trên đảo giữa mùa khô, có gió hồ thổi bốn phía, cháy lan ra là không có đường chạy.
Vệ sinh: nếu không có nhà vệ sinh, đào hố cách xa mép nước, lấp lại, mang giấy về. Đảo nhỏ, chất thải không xử lý đúng sẽ trôi thẳng xuống hồ khi mưa.
Đêm trên đảo rất yên và tối. Những đêm trời quang, mặt hồ phản chiếu sao. Buổi sáng, đảo như một chiếc thuyền lớn nổi giữa sương. Đó là những khoảnh khắc làm nên giá trị của việc ra đảo — đáng để chuẩn bị kỹ càng.
Khi nào không nên ra đảo
Có những lúc dù đã hẹn trước, cách đúng vẫn là hoãn chuyến ra đảo và ở lại trên bờ:
- Dự báo có giông mạnh, mưa lớn kéo dài, gió lớn trên hồ.
- Người lái thuyền khuyên không nên ra vì nước, gió hoặc vì lý do họ thấy.
- Thuyền không có đủ áo phao cho mọi người.
- Nhóm có trẻ rất nhỏ, người có bệnh nền nặng, phụ nữ mang thai — trừ khi đảo rất gần bờ và có dịch vụ hỗ trợ.
- Không liên lạc được chắc chắn với người lái về giờ đón.
- Cả nhóm chưa ai từng cắm trại, chưa biết dựng lều, chưa quen ngủ ngoài trời.
Với nhóm lần đầu cắm trại, một đêm trên bãi ven bờ có xe tới được là bước đi hợp lý trước. Đảo sẽ vẫn ở đó cho chuyến sau.
Hoãn chuyến ra đảo không có nghĩa là bỏ lỡ đảo. Một vòng thuyền ban ngày ghé ngang các đảo, ngồi chơi một buổi trên đảo có dịch vụ rồi về bờ ngủ, cũng cho cảm giác đứng giữa hồ mà không phải đánh cược với thời tiết ban đêm.
Rời đảo và để đảo sạch
Buổi sáng trước giờ thuyền đón, dọn trại sớm hơn bình thường. Thuyền tới mà nhóm còn đang gấp lều thì người lái phải chờ, và lúc vội là lúc bỏ quên đồ, bỏ sót rác.
Gom toàn bộ rác vào túi buộc kín, kể cả thức ăn thừa, vỏ trái cây, giấy vệ sinh đã dùng. Tro bếp, than đã nguội hẳn gom theo hướng dẫn của chủ đảo. Đi một vòng quanh bãi cùng nhau, nhặt mọi mẩu nhỏ. Trên một hòn đảo, rác không mang về thì chỉ có một đường đi: xuống hồ.
Kiểm đếm túi đồ theo danh sách lúc ra, xếp gọn gần chỗ cập thuyền. Đếm người trước khi thuyền rời bờ. Nghe có vẻ thừa, nhưng trên một hòn đảo có cây bụi, người đi vệ sinh hay đi chụp ảnh một góc khuất có thể không nghe tiếng gọi.
Về tới bờ, báo cho người nhà, chủ bãi đã về an toàn. Nếu đảo có chủ, nhắn lời cảm ơn và kể vài điều đã thấy — một cây đổ, một chỗ bờ sạt — vì đó là thông tin có ích cho họ.
Câu hỏi thường gặp
Có được tự ý ra đảo trên hồ Tà Đùng cắm trại không?
Không nên. Đảo có thể là đất vườn của dân, đất của cơ sở dịch vụ hoặc thuộc rừng được bảo vệ. Chỉ ra cắm trại ở đảo mà chủ hoặc đơn vị quản lý cho phép, qua người lái thuyền hoặc cơ sở dịch vụ tại địa phương.
Thuyền không ra đón đúng giờ thì làm sao?
Bình tĩnh, gọi số người lái và số dự phòng đã ghi trước, tìm chỗ bắt sóng tốt nhất trên đảo. Nhờ thế mới cần mang dư nước, đồ ăn khô cho thêm ít nhất nửa ngày. Không tự bơi vào bờ.
Ở đảo có sóng điện thoại không?
Tuỳ đảo, có nơi tốt, có nơi rất yếu. Kiểm tra ngay khi tới, tìm chỗ bắt sóng tốt nhất. Nếu không có sóng, hẹn trước với người lái một giờ đón cố định và cách ra hiệu bằng đèn nếu cần.
Có được đốt lửa trại trên đảo không?
Chỉ khi chủ đảo cho phép, có chỗ đốt an toàn trên đất trống, và không phải mùa khô gió lớn. Đảo bị nước bao quanh, lửa cháy lan thì không có đường chạy, nên nhiều khi dùng bếp gas là lựa chọn đúng.
Trẻ em có nên đi cắm trại trên đảo không?
Trẻ lớn, đã quen cắm trại thì được, với điều kiện mặc áo phao khi ở gần nước và có người lớn trông trực tiếp. Trẻ rất nhỏ nên cắm trại trên bờ trước, ở bãi có xe tới được và gần cơ sở y tế hơn.