Cắm trại nhóm đông ven hồ Tà Đùng — công ty, lớp học, câu lạc bộ, đại gia đình vài chục người — nên chọn khu cắm trại có quản lý đủ rộng và đặt trước, có một người điều phối chính, chia nhóm nhỏ có trưởng nhóm, và thống nhất từ đầu ba quy tắc: lửa, âm thanh, mép nước. Nhóm càng đông, chuyện nhỏ càng dễ thành chuyện lớn: một đống lửa không ai trông, một chiếc loa không ai tắt, một người ra mép nước không ai hay.
Bài viết dành cho người được giao tổ chức. Nó không thay cho kinh nghiệm của đơn vị dịch vụ chuyên nghiệp nếu anh chị thuê họ, nhưng giúp người tổ chức biết cần hỏi gì, chuẩn bị gì và để ý gì, để chuyến đi của cả đoàn vui mà không để lại phiền phức cho vùng hồ và cho người dân quanh đó.
Chọn bãi: rộng, có hạ tầng, đặt trước
Một nhóm hai ba chục người cần chỗ cho cả chục lều, một khu sinh hoạt chung, một khu nấu ăn, chỗ đỗ nhiều xe, và đủ nhà vệ sinh. Bãi đất vườn của một hộ dân hiếm khi đáp ứng được. Khu cắm trại có quản lý, có mái che chung, có điện, nước, nhà vệ sinh là lựa chọn hợp lý.
Đặt trước sớm, nhất là cuối tuần, lễ. Khi đặt, nói rõ số người, số lều, có trẻ em không, có định đốt lửa không, có cần thuyền cho cả đoàn không, có cần chủ bãi lo bữa ăn không. Hỏi rõ quy định của bãi về giờ yên lặng, chỗ đốt lửa, rác, rượu bia.
Với đoàn đông, nên chốt ngày sớm và báo số người dự kiến có thể dao động bao nhiêu, để chủ bãi chuẩn bị đủ chỗ mà không bị động khi đoàn tăng giảm vào phút cuối.
Đi khảo sát trước nếu có thể, hoặc nhờ chủ bãi gửi ảnh, video thực tế. Xem đường xe vào có chịu được xe khách lớn không — nhiều đường đất ven hồ chỉ hợp xe nhỏ, đoàn có thể phải trung chuyển.
Với nhóm có trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi, ưu tiên bãi có lối đi bằng, gần chỗ để xe, cách mép nước một khoảng an toàn.
Phân vai trong đoàn
Nhóm đông cần người chịu trách nhiệm cụ thể cho từng việc. Một người có thể kiêm nhiều vai, nhưng mỗi vai phải có tên người.
| Vai | Việc chính | Ghi chú |
|---|---|---|
| Điều phối chính | Liên hệ chủ bãi, giữ lịch, quyết định khi có thay đổi thời tiết | Là người duy nhất chốt việc rút về sớm hay ở lại |
| Trưởng nhóm nhỏ | Mỗi người phụ trách năm, bảy người: điểm danh, nhắc nhở, nắm ai đang ở đâu | Điểm danh khi lên xe, lên thuyền, trước khi ngủ, trước khi về |
| Phụ trách an toàn nước | Áo phao, danh sách người lên thuyền, trông khu mép nước khi có hoạt động | Không uống rượu trong ca của mình |
| Phụ trách lửa và bếp | Chỗ đốt, nước dập lửa, kiểm tra tắt hẳn | Một người duy nhất cho phép thêm củi |
| Phụ trách sơ cứu | Giữ túi sơ cứu, nắm ai có bệnh nền, dị ứng | Biết đường tới cơ sở y tế gần nhất |
| Phụ trách rác và dọn dẹp | Túi rác, phân loại, kiểm bãi cuối chuyến | Phân công từng nhóm nhỏ dọn khu của mình |
Phân vai từ trước chuyến đi, đọc lại khi tới bãi. Ở bãi, khi có chuyện, mọi người biết ngay phải tìm ai.
Âm thanh: nhóm đông, tiếng to
Ba chục người trò chuyện bình thường đã tạo ra tiếng ồn đáng kể; thêm loa, micro, hát hò thì âm thanh đi rất xa trên mặt hồ yên tĩnh. Các nhóm khác, người dân ven hồ, chim thú đều nghe thấy.
Thống nhất với chủ bãi giờ được dùng loa, âm lượng, giờ tắt hẳn. Nếu có chương trình giao lưu buổi tối, đặt loa hướng vào trong nhóm, không hướng ra mặt hồ; giữ âm lượng đủ cho cả nhóm nghe, không hơn.
Sau giờ khuya, chỉ còn trò chuyện nhỏ quanh đèn. Người tổ chức nên là người nhắc đầu tiên, nhẹ nhàng nhưng dứt khoát. Một đêm ồn ào của một đoàn có thể khiến chủ bãi hoặc người dân quanh đó ngại nhận đoàn đông sau này.
Buổi sáng sớm cũng vậy: người dậy sớm đi ngắm sương, giữ yên cho người còn ngủ, và cho những người đang ngồi nghe chim ở mép rừng.
Lửa trại cho nhóm đông
Nhóm đông thường muốn một đống lửa lớn ở giữa. Lửa lớn khó kiểm soát hơn, tàn lửa bay xa hơn, cần nhiều củi hơn, và khó dập hơn. Một đống lửa vừa phải, hoặc vài chậu lửa nhỏ đặt quanh khu sinh hoạt, thường an toàn mà vẫn ấm cúng.
Chỉ đốt ở chỗ chủ bãi cho phép. Củi mua hoặc xin từ chủ bãi, không nhặt trong rừng. Đặt sẵn vài xô nước, xẻng. Phụ trách lửa là người duy nhất được thêm củi; các thành viên khác, nhất là người đã uống rượu và trẻ em, không tự ý châm thêm.
Không dùng xăng, dầu để mồi lửa cho nhanh, không ném chai lọ, pin, bình xịt vào lửa. Đây là những tai nạn hay gặp ở nhóm đông khi có người muốn "làm cho vui".
Kết thúc buổi lửa trại, phụ trách lửa dập tắt hẳn, kiểm tra kỹ trước khi cả đoàn đi ngủ. Mùa khô, nếu có gió lớn, sẵn sàng bỏ lửa trại và thay bằng đèn.
Thuyền và mép nước khi đoàn đông
Đoàn đông đi thuyền thường phải chia nhiều chuyến hoặc nhiều thuyền. Mỗi thuyền chỉ chở đúng số người người lái cho phép, mọi người mặc áo phao. Phụ trách an toàn nước lập danh sách ai lên thuyền nào, điểm danh khi lên và khi về.
Không ép người sợ nước lên thuyền. Có thể sắp xếp hoạt động trên bờ cho họ.
Hoạt động gần mép nước — chèo kayak, câu cá, chơi nước ven bờ — chỉ diễn ra khi có người phụ trách đứng trông. Không tổ chức trò thi bơi, nhảy từ thuyền xuống hồ, lặn: nước hồ chứa sâu, lạnh, dưới đáy có gốc cây ngập.
Rượu bia và nước là cặp nguy hiểm nhất. Người đã uống không lên thuyền nhỏ, không chèo kayak, không ra mép nước một mình, nhất là buổi tối. Người tổ chức cần nói điều này rõ ràng từ đầu.
Ăn uống cho cả đoàn
Nấu cho ba chục người ở bãi trại là việc lớn. Cách nhẹ nhất là nhờ chủ bãi hoặc một đơn vị địa phương lo bữa ăn, đoàn chỉ cần báo số người, khẩu vị, người ăn kiêng. Nếu tự nấu, chia nhóm nấu theo bữa, món đơn giản, sơ chế ở nhà hoặc chỗ ở trước.
Nước uống tính theo đầu người, cộng thêm phần dự phòng. Mùa khô gió nhiều, mọi người uống nhiều hơn tưởng.
Đồ dùng ăn uống dùng lại thay vì hộp xốp, ly nhựa một lần. Với đoàn đông, mỗi bữa dùng đồ một lần là một bao rác lớn. Có thể nhắc mỗi người mang cốc, bát riêng có ghi tên.
Thức ăn thừa gom vào thùng có nắp, không đổ xuống hồ hay đổ ra bãi cỏ. Hỏi chủ bãi có cho gia súc, gia cầm ăn không, nếu không thì mang về.
Hoạt động chung: chọn thứ hợp với hồ
Nhóm đông thường có chương trình chung. Ở hồ Tà Đùng, những hoạt động hợp với tinh thần nơi này là những hoạt động chậm và nhẹ: một vòng thuyền ngắm đảo chia theo nhóm nhỏ, đi bộ ven bờ buổi sáng, ngồi nghe chim lúc bình minh cho ai muốn dậy sớm, chụp ảnh nhóm khi hoàng hôn, một buổi chia sẻ quanh đèn tối.
Những trò vận động mạnh, chạy nhảy, kéo co nên tổ chức trên bãi cỏ phẳng xa mép nước, tránh giờ nắng gắt, có nước uống đầy đủ. Đất đỏ khô thì bụi, đất đỏ ướt thì trơn; chọn chỗ có cỏ.
Nếu muốn có hoạt động gắn với vùng hồ, có thể tổ chức một buổi nhặt rác ven bãi, nghe người địa phương kể về hồ, về rừng, về nghề cá — với sự đồng ý và sắp xếp của họ. Những hoạt động như vậy thường được thành viên nhớ lâu hơn những hoạt động tập thể ồn ào.
Tránh các hoạt động có lửa, pháo, đèn trời, thả bóng bay. Bóng bay và đèn trời rơi xuống rừng, xuống hồ thành rác và có thể gây cháy.
Thời tiết và kế hoạch dự phòng
Với nhóm đông, đổi kế hoạch vào phút cuối khó hơn nhiều so với nhóm nhỏ, nên kế hoạch dự phòng phải có từ trước. Theo dõi dự báo một tuần trước, ba ngày trước, và sáng hôm đi. Mùa mưa, lên sẵn phương án: nếu mưa lớn, cả đoàn sinh hoạt dưới mái che chung; nếu giông kéo dài, rút về nơi lưu trú có phòng.
Thống nhất trước với cả đoàn: điều phối chính có quyền quyết định thay đổi lịch vì an toàn, và mọi người theo quyết định đó. Lúc trời xấu không phải lúc bàn bạc.
Chuẩn bị sẵn một danh sách liên lạc của cả đoàn và người nhà của từng thành viên chủ chốt. Nếu sóng điện thoại tại bãi yếu, chọn sẵn một điểm có sóng để liên lạc ra ngoài khi cần.
Mùa khô thì kế hoạch dự phòng xoay quanh gió và lửa: nếu gió mạnh hoặc có cảnh báo cháy rừng, bỏ lửa trại, thay bằng đèn và bếp gas, chằng lều kỹ hơn, dời khu sinh hoạt vào chỗ khuất gió. Báo trước cho cả đoàn để không ai thất vọng vì mất đống lửa đã hứa.
Danh sách hỏi chủ bãi trước khi chốt
Người tổ chức nên có câu trả lời cho tất cả những câu sau trước khi chốt ngày:
- Bãi có đủ chỗ cho số lều, số xe của đoàn không? Xe khách có vào được không?
- Có bao nhiêu nhà vệ sinh, có nước tắm không, có điện không, giờ nào có?
- Có mái che chung khi mưa không? Chứa được bao nhiêu người?
- Được đốt lửa ở đâu, giờ nào? Có bán củi không?
- Được dùng loa tới mấy giờ? Có nhóm khác cùng ngày không?
- Có thuyền cho đoàn không? Bao nhiêu người mỗi chuyến? Có đủ áo phao, có áo phao trẻ em không?
- Rác xử lý thế nào? Đoàn phải mang về hay có chỗ gom?
- Nếu trời xấu, mưa lớn, có thể hoãn hoặc đổi ngày không? Quy định về tiền đặt cọc?
- Trạm y tế gần nhất ở đâu, đi mất bao lâu?
Câu hỏi về đặt cọc và đổi ngày nên có câu trả lời bằng văn bản, kể cả chỉ là tin nhắn. Với đoàn đông, số tiền và số người liên quan lớn, rõ ràng từ đầu đỡ phiền về sau.
Câu hỏi thường gặp
Nhóm đông cắm trại ven hồ Tà Đùng nên chọn bãi nào?
Chọn khu cắm trại có quản lý đủ rộng, có mái che chung, nhà vệ sinh, nước, điện, chỗ đỗ xe, và đặt trước sớm. Hỏi kỹ đường vào có cho xe lớn đi được không, có thể phải trung chuyển bằng xe nhỏ.
Người tổ chức cần phân công những vai nào?
Ít nhất có điều phối chính, trưởng các nhóm nhỏ, phụ trách an toàn nước, phụ trách lửa và bếp, phụ trách sơ cứu, phụ trách rác. Mỗi vai phải có tên người cụ thể và mọi người đều biết.
Đoàn đông có được mở loa hát hò ven hồ không?
Tuỳ quy định của bãi. Thống nhất giờ dùng loa và âm lượng với chủ bãi, hướng loa vào trong nhóm, tắt hẳn sau giờ khuya. Âm thanh đi rất xa trên mặt hồ và ảnh hưởng tới người khác.
Có nên cho thành viên đã uống rượu đi thuyền không?
Không. Người đã uống không lên thuyền nhỏ, không chèo kayak, không ra mép nước một mình. Người tổ chức nên nói rõ quy tắc này từ đầu và giao người phụ trách an toàn nước giám sát.
Đoàn đông có nên tự nấu ăn ở bãi trại không?
Được nếu chia nhóm nấu theo bữa và món đơn giản đã sơ chế trước. Nhẹ hơn là nhờ chủ bãi hoặc đơn vị địa phương lo bữa ăn. Dùng bát cốc dùng lại để giảm rác.
Trời xấu thì đoàn đông xử lý thế nào?
Điều phối chính theo dõi dự báo, trao đổi với chủ bãi và quyết định rút sớm nếu cần. Đã hỏi trước về mái che chung và quy định đổi ngày thì lúc đó dễ xử lý hơn nhiều.