Cắm trại ven hồ Tà Đùng cùng trẻ nhỏ là việc nhiều gia đình làm được, với ba điều kiện: chọn bãi có quản lý, có nhà vệ sinh, xe tới được và cách mép nước một khoảng an toàn; chuẩn bị đồ ấm kỹ vì đêm cao nguyên lạnh; và luôn có một người lớn cụ thể trông trẻ mỗi khi trẻ ở gần nước. Đêm đầu nên ngắn và đơn giản, có phương án về chỗ ở nếu trẻ không quen.
Bài viết đi theo những lo lắng thật của bố mẹ: trẻ ngủ có ấm không, ăn gì, đi vệ sinh thế nào, lỡ trẻ ra mép nước, lỡ bị côn trùng đốt, lỡ trẻ sợ tối. Kèm theo đó là cách giao việc cho trẻ để chuyến đi không chỉ là "đi theo bố mẹ" mà là chuyến đi của chính trẻ.
Chọn bãi cho gia đình có trẻ nhỏ
Với trẻ dưới mười tuổi, đặc biệt là trẻ dưới năm tuổi, bãi lý tưởng là khu cắm trại có người quản lý, có nhà vệ sinh sạch, có nước, xe đỗ gần chỗ dựng lều, nền đất phẳng, có bóng cây, và lều cách mép nước một khoảng đủ để trẻ không thể chạy ra nước trong vài giây người lớn quay đi.
Bãi trên triền đồi thoải nhìn xuống hồ thường hợp hơn bãi sát mặt nước: ít muỗi, xa mép nước, vẫn ngắm được cảnh. Tránh những bãi phải đi bộ xuống dốc đất trơn, những bãi trên đảo, những bãi chỉ có lều mà không có công trình nào để trú khi mưa.
Hỏi chủ bãi trước: có bao nhiêu nhóm khác cuối tuần đó, có nhóm nào hay mở nhạc to tới khuya không, có chỗ nào cho trẻ chạy chơi an toàn không. Ngày thường thì bãi yên hơn, trẻ ngủ dễ hơn. Hỏi thêm khoảng cách từ bãi tới trạm y tế gần nhất để trong đầu có sẵn phương án.
Nếu gia đình đang ở villa, homestay quanh hồ có sân rộng, hỏi chủ nhà có cho dựng lều ngủ ngoài sân một đêm không. Đó là cách nhẹ nhàng nhất để trẻ làm quen: ngủ lều nhưng nhà vệ sinh, nước nóng, giường ấm ở ngay bên cạnh nếu cần.
Gợi ý theo độ tuổi
Mỗi trẻ một khác; bảng chỉ là gợi ý để bố mẹ cân nhắc.
| Độ tuổi | Kiểu cắm trại hợp | Điều cần để ý nhất |
|---|---|---|
| Dưới 3 tuổi | Lều trong sân nơi lưu trú, hoặc dã ngoại ban ngày | Giữ ấm ban đêm, giấc ngủ, mép nước, đồ nhỏ trẻ cho vào miệng |
| 3 – 6 tuổi | Bãi có quản lý, xe tới được, một đêm | Mép nước, lửa, giữ ấm, trẻ sợ tối |
| 7 – 10 tuổi | Bãi có quản lý, có thể hai đêm, đi thuyền ngắn | Mép nước, đi lạc trong bãi, côn trùng, giao việc cho trẻ |
| Trên 10 tuổi | Có thể thử bãi xa hơn, đảo gần bờ có dịch vụ | Đi một mình ra mép nước, nghịch lửa, dao; cho trẻ học kỹ năng thật |
Với trẻ có bệnh nền như hen suyễn, dị ứng, hỏi bác sĩ trước chuyến đi về thuốc cần mang và những gì cần tránh, nhất là khói lửa trại và côn trùng đốt.
Mép nước: một người lớn, một nhiệm vụ
Nước hồ chứa ven bờ thường sâu nhanh, lạnh, đáy bùn trơn. Trẻ có thể trượt xuống nước chỉ trong vài giây, và đuối nước thường diễn ra lặng lẽ, không có tiếng kêu cứu như trên phim. Vì vậy, mỗi khi trẻ ở gần nước, phải có một người lớn được giao trông trẻ, ở trong tầm tay, không cầm điện thoại, không uống rượu, không làm việc khác.
Kiểu trông "cả nhà cùng để ý" là kiểu trông nguy hiểm nhất: ai cũng nghĩ người khác đang nhìn. Giao rõ người, đổi ca rõ ràng, nói to khi bàn giao: "Giờ mẹ trông bé".
Trẻ chưa biết bơi hoặc bơi chưa vững mặc áo phao vừa cỡ khi chơi gần mép nước và trên thuyền. Áo phao người lớn khoác cho trẻ không an toàn vì trẻ tuột ra được. Hỏi chủ bãi, người lái thuyền có áo phao trẻ em không; tốt nhất mang theo áo của trẻ.
Buổi tối và ban đêm, trẻ không ra mép nước dưới bất kỳ lý do nào. Lối từ lều tới nhà vệ sinh không đi qua mép nước. Người lớn đưa trẻ đi vệ sinh đêm, cầm đèn.
Những hướng dẫn về tắm hồ, bơi, sơ cứu đuối nước có ở mục an toàn trên hồ của trang; bố mẹ có trẻ nhỏ nên đọc trước chuyến đi.
Giữ ấm cho trẻ qua đêm cao nguyên
Trẻ nhỏ mất nhiệt nhanh hơn người lớn và không phải lúc nào cũng nói được là mình lạnh. Đêm ven hồ, nhất là mùa khô, có thể lạnh đến mức người lớn mặc đủ vẫn thấy rét. Cho trẻ mặc nhiều lớp mỏng, đội mũ len, đi tất, và một lớp cách nhiệt dày dưới chỗ trẻ nằm.
Túi ngủ trẻ em vừa cỡ ấm hơn túi ngủ người lớn vì ít khoảng trống. Nếu không có, cho trẻ nằm giữa hai người lớn, đắp chăn chung trên một lớp lót dày. Không mặc cho trẻ quá nhiều đến mức ra mồ hôi, vì mồ hôi ẩm sẽ làm lạnh về sau.
Kiểm tra trẻ vài lần trong đêm: sờ gáy, sờ lưng — ấm và khô là ổn; lạnh hoặc ướt mồ hôi là cần điều chỉnh. Tay chân lạnh một chút là bình thường, gáy và lưng lạnh mới đáng lo.
Sáng sớm là lúc lạnh nhất. Nếu trẻ dậy sớm muốn ra ngắm sương, mặc đủ đồ ấm trước khi ra khỏi lều, cho uống một cốc sữa ấm hoặc nước ấm.
Ăn uống và vệ sinh cho trẻ ở bãi trại
Bữa ăn cho trẻ ở bãi trại nên giống ở nhà càng nhiều càng tốt: cháo, cơm, mì, trứng, thịt đã chế biến sẵn, trái cây gọt sẵn, sữa. Đây không phải lúc thử món lạ. Mang theo đồ ăn vặt quen thuộc để dỗ trẻ lúc mệt, nhưng gom vỏ ngay để không kéo kiến ong.
Nước uống cho trẻ, nhất là nước pha sữa, dùng nước đóng bình hoặc nước đã đun sôi kỹ mang từ chỗ ở. Không dùng nước hồ cho trẻ uống, kể cả đã đun, nếu có lựa chọn khác.
Rửa tay cho trẻ trước khi ăn bằng can nước có vòi và xà phòng, hoặc khăn ướt. Trẻ chơi đất, sờ cây cỏ cả buổi rồi bốc đồ ăn là chuyện rất dễ xảy ra.
Đi vệ sinh: chọn bãi có nhà vệ sinh là điều kiện gần như bắt buộc với gia đình có trẻ nhỏ. Mang theo bô nhỏ cho trẻ dưới ba tuổi dùng ban đêm trong lều, tránh phải bế trẻ ra ngoài trời lạnh lúc nửa đêm. Tã đã dùng gói kín mang về.
Những nỗi sợ quen thuộc và cách đỡ cho trẻ
Sợ tối. Cho trẻ cầm đèn của riêng mình, treo một đèn ngủ nhỏ ánh sáng ấm trong lều. Đi một vòng quanh bãi lúc trời còn sáng để trẻ biết xung quanh có gì.
Sợ tiếng động lạ. Giải thích trước: đêm ven hồ có tiếng côn trùng, tiếng ếch, tiếng cá quẫy, tiếng gió. Biến nó thành trò đoán: "Con nghe tiếng gì kia?"
Nhớ giường ở nhà. Mang theo gối, gấu bông, chăn quen thuộc của trẻ. Một món đồ quen giúp trẻ ngủ dễ hơn nhiều.
Sợ côn trùng. Bôi chống muỗi, mặc đồ dài, đóng kín cửa lều khi bật đèn. Dạy trẻ không đập ong, không bới tổ kiến, gọi người lớn khi thấy con vật lạ.
Không chịu ngủ vì quá hào hứng. Giữ thói quen trước khi ngủ như ở nhà: đánh răng, kể chuyện, tắt đèn. Một ngày nhiều hoạt động ngoài trời thường làm trẻ ngủ say hơn bố mẹ nghĩ.
Giao việc cho trẻ
Trẻ được giao việc thật sẽ thấy chuyến đi là của mình và thường ngoan hơn. Việc phải vừa sức và có ích thật: trẻ năm sáu tuổi có thể giữ túi cọc lều, đếm cọc, trải bạt, xếp giày vào góc lều; trẻ bảy tám tuổi có thể giữ túi rác của cả nhà, phát đèn đội đầu cho mọi người, rửa rau; trẻ lớn hơn có thể học dựng lều, buộc dây, nấu một món đơn giản trên bếp gas có người lớn bên cạnh.
Lửa và dao là hai thứ trẻ rất muốn chạm vào. Thay vì cấm hẳn, có thể dạy trẻ lớn những kỹ năng an toàn có giám sát: cách đứng cách lửa, cách đưa củi vào lửa, cách cầm dao gọt trái cây hướng ra ngoài. Trẻ nhỏ thì có ranh giới rõ: không lại gần lửa quá vạch đá này.
Một việc trẻ nào cũng làm được: kiểm tra bãi trước khi về. Giao cho trẻ đi một vòng, nhặt mọi mẩu rác nhỏ, báo cáo lại. Trẻ thường làm việc này rất kỹ và rất tự hào.
Ngoài việc, cho trẻ thời gian chơi tự do trong ranh giới an toàn: đào đất, xếp sỏi, nhìn kiến tha mồi, đuổi theo bóng mây trên bãi cỏ. Trẻ thành phố ít khi có cả một buổi chiều không lịch, không màn hình. Bố mẹ không cần lên chương trình kín giờ; chỉ cần ngồi gần, để mắt, và để trẻ tự tìm ra trò của mình.
Cuối ngày, trước khi ngủ, hỏi trẻ hôm nay con thích nhất điều gì. Câu trả lời thường bất ngờ — không phải chiếc thuyền hay đống lửa, mà là một con chuồn chuồn đậu trên tay, một hòn sỏi có vân lạ. Ghi lại vào sổ, đó là nhật ký chuyến đi của trẻ.
Khi nào nên dừng và về chỗ ở
Không phải chuyến cắm trại nào với trẻ cũng suôn sẻ, và điều đó không sao. Nếu trẻ lạnh run không ấm lại được, sốt, nôn, tiêu chảy, khóc mãi không dỗ được giữa đêm, hoặc trời chuyển giông mưa lớn, gói đồ về chỗ ở có mái là quyết định đúng.
Vì vậy, với trẻ nhỏ, chọn bãi gần chỗ ở, có xe đỗ gần lều, và tới sớm để nếu cần về thì vẫn còn sáng. Để sẵn một bộ đồ khô, chăn, nước ấm trên xe.
Trước khi đi, nói với trẻ về khả năng này một cách nhẹ nhàng: nếu con lạnh quá, mệt quá, mình sẽ về phòng ngủ, không sao cả. Trẻ biết trước sẽ ít hoảng hơn khi phải gói đồ giữa chừng, và bố mẹ cũng bớt áp lực phải giữ trẻ ở lại bằng mọi giá.
Đêm cắm trại đầu tiên của trẻ không cần phải trọn vẹn. Chỉ cần trẻ có một buổi tối ngồi bên đèn lều, nghe tiếng ếch, nhìn sao trên hồ, rồi về ngủ trong phòng ấm — đó vẫn là một kỷ niệm. Lần sau trẻ sẽ muốn ở lâu hơn.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ mấy tuổi thì đi cắm trại ven hồ Tà Đùng được?
Không có tuổi cố định. Trẻ dưới ba tuổi nên bắt đầu bằng lều trong sân nơi lưu trú hoặc dã ngoại ban ngày. Trẻ ba tuổi trở lên có thể ngủ một đêm ở bãi có quản lý, xe tới được, có nhà vệ sinh và cách mép nước an toàn.
Làm sao để trẻ không bị lạnh khi ngủ lều?
Cho trẻ mặc nhiều lớp mỏng, đội mũ len, đi tất, nằm trên lớp cách nhiệt dày, dùng túi ngủ trẻ em vừa cỡ hoặc nằm giữa hai người lớn. Kiểm tra gáy và lưng trẻ vài lần trong đêm.
Trông trẻ gần mép nước thế nào cho an toàn?
Luôn có một người lớn cụ thể được giao trông, ở trong tầm tay, không cầm điện thoại, không uống rượu. Trẻ chưa bơi vững mặc áo phao vừa cỡ. Ban đêm trẻ không ra mép nước.
Có nên cho trẻ ngồi gần lửa trại không?
Được, nếu có ranh giới rõ ràng như một vòng đá trẻ không được bước qua, người lớn ngồi giữa trẻ và lửa, không chạy nhảy quanh lửa. Trẻ lớn có thể được dạy cách thêm củi an toàn khi có người lớn bên cạnh.
Trẻ sợ tối, không chịu ngủ lều thì làm sao?
Cho trẻ cầm đèn riêng, treo đèn ngủ ánh sáng ấm, mang gấu bông, gối quen. Đi một vòng quanh bãi lúc còn sáng. Nếu trẻ vẫn sợ, về ngủ trong phòng cũng không sao; lần sau thử lại.
Khi nào nên dừng chuyến cắm trại với trẻ?
Khi trẻ lạnh run không ấm lại, sốt, nôn, tiêu chảy, khóc mãi không dỗ được, hoặc trời chuyển giông mưa lớn. Chọn bãi gần chỗ ở và tới sớm để có thể về khi trời còn sáng.