Đêm cắm trại bên hồ Tà Đùng: sương lạnh, mưa giông và cách giữ ấm, giữ khô

Đêm cắm trại bên hồ Tà Đùng thường lạnh và ẩm hơn người từ thành phố phía nam lên tưởng: nhiệt độ hạ nhanh sau khi mặt trời lặn, gần sáng là lúc lạnh nhất, sương từ mặt hồ phủ ướt lều và mọi thứ để bên ngoài; mùa mưa còn có mưa đêm và giông. Muốn ngủ ngon, cần ba thứ: mặc nhiều lớp, cách nhiệt với mặt đất, và giữ cho đồ ngủ luôn khô.

Bài viết đi qua những gì một đêm ven hồ có thể mang lại theo từng mùa, cách chuẩn bị đồ ngủ, mặc gì, xử lý sương và hơi nước đọng trong lều, làm gì khi trời đổ giông giữa đêm, và những dấu hiệu cho thấy nên dừng cuộc chơi để về chỗ ở có mái. Bên mình không đưa con số nhiệt độ cụ thể vì nó thay đổi theo mùa, theo năm, theo độ cao của từng bãi; dự báo thời tiết sát ngày và lời của chủ bãi là nguồn đáng tin hơn.

Vì sao đêm ven hồ lạnh hơn ban ngày nhiều

Tà Đùng nằm trên cao nguyên, không khí loãng và khô hơn đồng bằng. Ban ngày nắng chiếu, đất ấm lên nhanh; khi mặt trời lặn, nhất là những đêm trời quang không mây, hơi ấm thoát lên trời rất nhanh. Chênh lệch giữa trưa và gần sáng có thể khá lớn, khiến người chỉ mang áo mỏng theo kinh nghiệm ban ngày bị bất ngờ.

Gió và độ ẩm cũng đổi theo từng bãi. Bãi trên gò cao lộng gió thì khô hơn nhưng lạnh hơn; bãi thấp sát nước thì đỡ gió nhưng ẩm và sương dày hơn. Hai nhóm cắm trại cách nhau không xa, một nhóm kêu lạnh, một nhóm kêu ướt, là chuyện bình thường.

Mặt hồ rộng làm không khí sát bờ ẩm hơn. Hơi ẩm gặp đêm lạnh thì đọng thành sương trên cỏ, trên mặt lều, trên mọi đồ để ngoài. Sáng sớm, sương mù có thể phủ kín mặt hồ và các bãi ven bờ, mọi thứ ướt như vừa có mưa phùn.

Gió từ mặt hồ thổi vào cũng làm cảm giác lạnh tăng lên. Một đêm có gió nhẹ đều đều sẽ lạnh hơn hẳn một đêm lặng gió, dù nhiệt độ trên dự báo như nhau. Vì vậy khi đọc dự báo, để ý cả sức gió chứ không chỉ con số nhiệt độ.

Chính những điều đó làm nên cảnh đẹp nhất của Tà Đùng — sương nằm trên mặt hồ lúc bình minh, mây trôi giữa các đảo. Người cắm trại được ngắm cảnh đó trước tiên, nếu qua được đêm lạnh một cách dễ chịu.

Đêm ven hồ theo mùa: chuẩn bị gì

Mô tả dưới đây ở mức chung để chuẩn bị đồ; mỗi năm, mỗi đợt thời tiết có thể khác.

Mốc tháng trong bảng chỉ là gợi ý. Mùa ở cao nguyên năm sớm năm muộn; xem dự báo vài ngày trước chuyến đi và ngay buổi sáng hôm đi.

Ngủ ấm: cách nhiệt với mặt đất quan trọng hơn chăn dày

Sai lầm phổ biến nhất của người mới cắm trại là mang chăn bông thật dày nhưng nằm trực tiếp trên sàn lều mỏng. Mặt đất ban đêm hút hơi ấm từ cơ thể liên tục qua lưng; chăn dày đến mấy phủ bên trên cũng không bù được. Kết quả là người nóng trên mặt, lạnh dưới lưng, cả đêm trằn trọc.

Cách khắc phục là đặt một lớp cách nhiệt giữa người và đất: tấm xốp trải lều, đệm hơi có lớp cách nhiệt, thậm chí hai lớp thảm tập gấp lại. Đây là món đồ đáng đầu tư nhất cho cắm trại ở vùng cao.

Túi ngủ nên chọn loại phù hợp với đêm lạnh vùng cao, không phải loại mỏng dùng cho bãi biển. Nếu chỉ có túi ngủ mỏng, lót thêm một tấm chăn mỏng bên trong và mặc thêm áo. Mũ len và tất dày giữ ấm đầu và chân — hai chỗ mất nhiệt nhiều nhất khi ngủ.

Ăn một bữa tối có đủ chất béo, chất đạm, uống một cốc nước ấm trước khi ngủ giúp cơ thể có năng lượng sinh nhiệt qua đêm. Đi vệ sinh trước khi chui vào túi ngủ để khỏi phải ra ngoài lúc gần sáng lạnh nhất.

Mặc theo lớp thay vì một chiếc áo thật dày

Lớp trong sát người. Áo giữ nhiệt mỏng hoặc áo thun dài tay chất liệu nhanh khô. Tránh áo cotton dày làm lớp trong vì thấm mồ hôi và hơi ẩm, ướt rồi rất lạnh.

Lớp giữa giữ ấm. Áo nỉ, áo lông cừu, áo khoác lông vũ mỏng. Có thể mặc hai lớp mỏng thay vì một lớp dày để dễ cởi bớt khi ngồi gần lửa.

Lớp ngoài chắn gió, chắn sương. Áo gió hoặc áo khoác chống thấm nhẹ. Lớp này quyết định cảm giác khi ngồi ngoài trời gió hồ thổi vào.

Phụ kiện nhỏ. Mũ len, khăn quàng cổ, găng tay mỏng, tất dày. Rất nhẹ, chiếm ít chỗ, nhưng tạo khác biệt lớn lúc nửa đêm và sáng sớm.

Một bộ chỉ để ngủ. Giữ riêng một bộ quần áo khô chỉ mặc khi chui vào túi ngủ. Không mặc bộ đã ngồi cạnh lửa, đã dính sương vào túi ngủ.

Sương và hơi nước: giữ đồ khô qua đêm

Sáng ra ven hồ, mặt ngoài lều ướt đẫm sương, đôi khi mặt trong cũng có những giọt nước đọng do hơi thở và hơi ẩm từ người. Đó là chuyện bình thường. Để giảm, hé các lỗ thông gió của lều, không đóng kín mít; không phơi quần áo ướt trong lều; không nấu nước trong lều.

Mọi thứ để ngoài lều qua đêm — ghế, giày, khăn, quần áo phơi — sẽ ướt. Cất giày vào khoang trước của lều hoặc túi ni lông lớn; đồ điện tử, giấy tờ, thuốc men để trong túi kín bên trong lều.

Túi ngủ, đệm nên để giữa lều, không chạm vào vách lều vì vách ướt sẽ thấm vào. Nếu có người hay đổ mồ hôi khi ngủ, mặc lớp trong nhanh khô và hé túi ngủ một chút.

Sáng hôm sau, nếu có nắng, phơi lều, túi ngủ một lúc trước khi gấp. Nếu phải gấp lều ướt, về tới nhà nhớ mở ra phơi ngay trong ngày, để lâu sẽ mốc và bốc mùi.

Một đêm ven hồ, từ hoàng hôn tới bình minh

Lúc mặt trời xuống sau dãy đồi, mặt hồ chuyển màu cam rồi tím, gió chiều thường thổi mạnh lên một lúc rồi dịu dần. Đây là lúc nên mặc thêm lớp áo thứ hai, bôi chống muỗi, thắp đèn, chứ không chờ tới khi thấy lạnh. Cơ thể đã lạnh rồi thì làm ấm lại khó hơn nhiều so với giữ ấm từ đầu.

Từ tối tới nửa đêm, không khí còn dễ chịu, cả nhóm ngồi trò chuyện, nấu ăn. Đồ ăn nóng, nước ấm trong giai đoạn này giúp tích năng lượng cho phần đêm sau. Hạn chế rượu bia: rượu làm người thấy ấm lúc đầu nhưng thật ra khiến cơ thể mất nhiệt nhanh hơn, và người say ngủ ngoài trời lạnh là chuyện nguy hiểm.

Sau nửa đêm, nhiệt độ hạ dần, sương bắt đầu đọng. Đó là lúc nên đã ở trong túi ngủ. Nếu có người trực, mặc đủ ba lớp và ngồi chỗ khuất gió.

Khoảng một hai giờ trước bình minh là lúc lạnh nhất. Ai dậy sớm để ngắm sương trên hồ thì mặc hết đồ ấm, đội mũ, mang theo cốc nước nóng. Phần thưởng là cảnh mặt hồ phủ sương, các đảo nhô lên như những lưng cá, mặt trời lên từ từ làm sương tan dần — cảnh mà nhiều người lên Tà Đùng chỉ để thấy một lần.

Khi trời đổ giông giữa đêm

Mùa mưa ở cao nguyên hay có giông chiều và có khi kéo sang đêm, kèm gió giật và sét. Mặt hồ rộng và các gò cao ven hồ là những nơi trống trải. Theo dõi trời từ chiều: mây đen dày lên phía chân trời, gió đổi chiều đột ngột, có tiếng sấm xa — đó là lúc chuẩn bị.

Khi có sấm sét gần, không ở trên mặt nước, không đứng dưới cây đơn độc cao, không đứng ở đỉnh gò trống. Lều không phải chỗ trú sét an toàn; nếu có nhà, chòi kiên cố, xe ô tô đóng kín cửa gần đó thì vào đó trú. Nếu không có, rời khỏi chỗ cao, tránh xa cột kim loại, cọc lều kim loại, và chờ giông qua.

Gió giật mạnh có thể làm lều bật cọc, gãy thanh. Kiểm tra dây chằng trước khi trời tối, cất gọn mọi thứ có thể bị gió thổi bay: bạt, ghế xếp, nồi niêu. Không cố giữ lều bằng tay giữa giông.

Sau giông, kiểm tra lại quanh bãi: cành cây gãy treo, nước đọng, đất sạt, mực nước hồ. Những gì an toàn lúc chiều có thể không còn an toàn sau một trận mưa lớn.

Dấu hiệu nên rời bãi về chỗ ở có mái

Không có gì xấu hổ khi bỏ dở một đêm cắm trại. Người cắm trại có kinh nghiệm là người biết lúc nào nên dừng. Những dấu hiệu dưới đây là lý do đủ để thu dọn:

• Dự báo có mưa lớn kéo dài, giông mạnh trong đêm, hoặc có cảnh báo của chính quyền địa phương về thời tiết.
• Chủ bãi khuyên không nên ở lại vì nước hồ đang lên hoặc đường ra có thể bị chia cắt.
• Có người trong nhóm bị lạnh run không dứt, môi tái, nói lắp, lơ mơ — dấu hiệu cơ thể mất nhiệt nghiêm trọng.
• Lều hỏng, túi ngủ ướt sũng, không còn đồ khô để thay.
• Đường đất ra bãi đang trơn dần theo mưa và sắp tối, xe có nguy cơ không lên được dốc.
• Có người ốm, sốt, đau bụng, cần ở gần cơ sở y tế.

Rút về sớm khi trời còn sáng luôn dễ hơn rút về lúc nửa đêm. Nếu đã có những dấu hiệu trên vào buổi chiều, đừng chờ xem sao.

Câu hỏi thường gặp

Đêm cắm trại ở hồ Tà Đùng có lạnh không?

Có, nhất là gần sáng và vào những đêm mùa khô trời quang. Ven hồ còn ẩm, sương nhiều, gió hồ làm cảm giác lạnh hơn. Mang túi ngủ ấm, tấm cách nhiệt lót lưng, áo khoác, mũ len và tất dày.

Vì sao nằm trong túi ngủ vẫn lạnh lưng?

Vì mặt đất hút hơi ấm qua lưng. Cần một lớp cách nhiệt giữa người và đất như tấm xốp, đệm hơi có cách nhiệt hoặc vài lớp thảm. Chăn dày phủ bên trên không thay thế được lớp lót bên dưới.

Làm sao để lều không ướt sương?

Không tránh hoàn toàn được, nhưng có thể giảm: dùng lều có tấm che ngoài, hé lỗ thông gió, không phơi đồ ướt trong lều. Cất giày, đồ điện tử vào túi kín và phơi lều khi có nắng sáng hôm sau.

Có sấm sét khi đang cắm trại thì trú ở đâu?

Vào nhà, chòi kiên cố hoặc xe ô tô đóng kín cửa nếu có. Không ở trên mặt nước, dưới cây đơn độc cao hay trên gò trống. Lều không phải nơi trú sét an toàn.

Khi nào nên bỏ dở đêm cắm trại?

Khi có cảnh báo mưa lớn, giông mạnh, chủ bãi khuyên rời đi vì nước lên, có người lạnh run lơ mơ hoặc ốm, đồ ngủ ướt hết, hay đường ra có nguy cơ không đi được. Rút sớm khi trời còn sáng luôn an toàn hơn.

Có nên mặc áo cotton dày để ngủ cho ấm không?

Không nên làm lớp sát người. Cotton thấm mồ hôi và hơi ẩm, ướt rồi rất lạnh. Nên mặc lớp trong nhanh khô, lớp giữa giữ ấm, và giữ riêng một bộ khô chỉ để mặc khi ngủ.