Không có con số cố định cho một chuyến thuyền vòng đảo ở hồ Tà Đùng, vì thời gian phụ thuộc năm thứ: tuyến đi gần hay xa, loại thuyền nhanh hay chậm, mực nước cao hay thấp, số lần dừng lên đảo hay chụp ảnh, và sức của nhóm. Cách làm thực tế là nói với người lái mình có bao nhiêu thời gian, muốn thấy gì, có ai cần nghỉ, để họ chọn tuyến vừa khung giờ, rồi cộng thêm thời gian dự phòng để về bến trước khi trời đổi.
Mặt hồ rộng, nhiều đảo, nhiều nhánh, nên có thể đi một vòng ngắn quanh vài đảo gần bến hoặc đi rất xa vào các nhánh hồ. Không có tuyến cố định như tàu tham quan; mỗi chuyến là một thoả thuận giữa khách và người lái.
Bài không đưa con số giờ phút cụ thể cho từng tuyến, vì chúng đổi theo bến xuất phát và mực nước từng tuần. Thay vào đó, bài chỉ cách tự ước lượng và cách chia chuyến cho từng kiểu nhóm.
Năm thứ quyết định một chuyến dài hay ngắn
Tuyến đi. Vòng quanh những đảo gần bến khác hẳn đi tới tận cuối một nhánh hồ. Hồ Tà Đùng có nhiều nhánh dài len giữa các đồi; đi vào nhánh là phải đi ra bằng đúng đường đó, nên thời gian gần như gấp đôi đoạn đi vào.
Loại thuyền. Thuyền gỗ nhỏ chạy chậm, ca nô chạy nhanh, thuyền lớn có mái che ở giữa. Cùng một tuyến, ca nô có thể đi hết trong thời gian thuyền gỗ đi chưa được nửa đường.
Mực nước. Mùa nước đầy, nhiều nhánh hẹp đi được, tuyến có thể dài hơn. Mùa nước thấp, một số nhánh cạn, thuyền phải đi vòng xa hơn để tránh gò nổi, hoặc tuyến bị rút ngắn.
Số lần dừng. Mỗi lần dừng lên đảo, ngồi nghỉ, chụp ảnh là thêm thời gian, nhiều khi nhiều hơn thời gian chạy. Một chuyến có hai lần lên đảo có thể dài gấp đôi chuyến chỉ ngắm từ thuyền.
Sức của nhóm. Trẻ nhỏ ngồi yên được bao lâu, người lớn tuổi có chịu được nắng, có ai say sóng không. Chuyến đi vừa sức là chuyến kết thúc khi mọi người còn vui, không phải khi đã mệt lả.
Ba kiểu chuyến và hợp với ai
Thay vì hỏi đi bao lâu, có thể chọn một trong ba kiểu chuyến dưới đây rồi để người lái chọn tuyến. Mốc thời gian chỉ là tương đối, tính bằng phần buổi trong ngày, không phải giờ phút cụ thể.
| Kiểu chuyến | Thường gồm | Hợp với | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Ngắn | Vòng quanh vài đảo gần bến, ngắm từ thuyền, có thể dừng chụp ảnh | Gia đình có trẻ nhỏ, người lớn tuổi, người lần đầu đi thuyền | Vừa một khoảng ngắn buổi sáng, về trước khi nắng gắt |
| Vừa | Đi xa hơn, vào một nhánh hồ, lên một đảo nghỉ | Nhóm bạn, gia đình có trẻ lớn | Chiếm phần lớn buổi sáng; mang nước, đồ ăn nhẹ |
| Dài | Đi nhiều nhánh, lên vài đảo, có thể ăn trưa trên đảo | Nhóm khoẻ, quen đi thuyền, trời ổn định | Chiếm gần trọn buổi; mùa mưa phải về trước giông chiều |
Lần đầu đến hồ, chuyến vừa thường là lựa chọn cân bằng nhất: đủ để thấy hồ rộng thế nào, đủ để đặt chân lên một đảo, mà không quá mệt.
Tính ngược từ giờ phải về bến
Cách lên lịch an toàn nhất là bắt đầu từ giờ phải về. Mùa mưa, giông thường tới vào buổi chiều, nên giờ về là trước giữa trưa hoặc đầu chiều tuỳ trời hôm đó. Mùa khô, gió chiều mạnh dần, nên giờ về là trước khi gió nổi trên những vùng nước rộng mà tuyến phải đi qua.
Từ giờ về, trừ ngược lại: thời gian chạy về, thời gian ở trên đảo, thời gian chạy ra, thời gian chuẩn bị ở bến. Kết quả cho biết phải xuất phát lúc nào. Nếu kết quả là phải xuất phát từ lúc trời chưa sáng, nghĩa là chuyến dự định quá dài cho mùa đó, nên rút ngắn.
Luôn để dư một khoảng dự phòng. Máy có thể trục trặc, trẻ có thể đòi ở thêm trên đảo, gió có thể nổi sớm. Chuyến đi về bến sớm hơn dự định chưa bao giờ là chuyến đi tệ.
Một ví dụ giả định cho dễ hình dung: nhóm muốn về bến trước giữa trưa mùa mưa, dự định lên một đảo nghỉ, nhóm có trẻ. Tính ngược lại, phần chạy và phần ở đảo đã chiếm gần hết buổi sáng, cộng thời gian chuẩn bị ở bến, thì phải có mặt ở bến từ khá sớm. Nếu nhóm không dậy sớm được, bỏ bớt lần lên đảo thay vì về muộn.
Chuyến ngắn cho gia đình có trẻ nhỏ
Trẻ nhỏ thường thích thú trong những phút đầu trên thuyền: nước, gió, đảo, có khi thấy chim, thấy cá. Nhưng sự thích thú ấy không kéo dài mãi. Ngồi yên trong áo phao, dưới nắng, nghe tiếng máy đều đều, trẻ dễ chán, quấy hoặc buồn ngủ. Chuyến ngắn là cách giữ kỷ niệm đẹp.
Chọn chuyến vòng quanh vài đảo gần bến vào giữa buổi sáng, khi sương đã tan, nắng chưa gắt. Dừng một lần ở chỗ nước lặng để trẻ nhìn xuống nước, chỉ cho trẻ thấy đảo, thấy chim. Nếu trẻ còn hứng, có thể lên một đảo gần có bờ thoải để chạy nhảy một chút.
Mang theo đồ ăn vặt quen thuộc, nước uống, một món đồ chơi nhỏ không sợ rơi. Về bến khi trẻ vẫn còn vui, đừng chờ trẻ mệt mới về. Lần sau trẻ sẽ muốn đi tiếp.
Với người lớn tuổi cũng vậy. Ngồi lâu trên ghế thuyền cứng, cúi người để tránh mái che, lên xuống bờ đất dốc là những việc tốn sức hơn người trẻ nghĩ. Chuyến ngắn có một lần dừng ở chỗ cập bờ bằng phẳng thường là món quà vừa sức nhất cho ông bà trong chuyến đi gia đình.
Chuyến dài cho nhóm khoẻ: chuẩn bị như một buổi đi rừng
Một chuyến dài đi nhiều nhánh hồ, lên vài đảo, có khi ăn trưa trên đảo, là trải nghiệm đáng nhớ cho nhóm quen đi thuyền. Nhưng nó cần chuẩn bị như một buổi đi rừng: đủ nước uống cho cả buổi, đồ ăn, mũ, áo khoác, áo mưa, túi chống nước, túi rác, thuốc cá nhân.
Trên hồ không có chỗ mua bán. Đảo có người ở cũng không phải chỗ để xin nước hay đồ ăn. Mọi thứ cần trong ngày phải mang theo từ đầu, và mọi thứ thừa phải mang về.
Chuyến dài cũng là chuyến dễ bị trời bắt gặp nhất. Mùa mưa, gần như không nên đi chuyến dài kéo qua buổi chiều. Mùa khô, chọn ngày dự báo ít gió, đi từ sớm, và đồng ý trước với người lái rằng nếu trời đổi thì cắt bớt chặng.
Chia nhóm trong chuyến dài cũng cần tính trước. Ai muốn ở lâu trên đảo, ai muốn về sớm; nếu nhóm lệch nhau nhiều, thuê hai thuyền với hai lịch khác nhau có khi dễ chịu hơn ép mọi người theo một nhịp. Thống nhất từ đầu sẽ tránh được cảnh nửa nhóm ngồi chờ trên thuyền dưới nắng.
Mực nước thay đổi tuyến thế nào
Cùng một bến, cùng một người lái, tuyến tháng 12 và tuyến tháng 5 có thể khác hẳn. Mùa nước đầy, thuyền đi tắt được qua những vùng mà mùa khô là đất liền, len vào nhánh hẹp giữa hai đồi, ghé những đảo mà bờ ngập sát chân cây. Chuyến đi có nhiều lạch nước, nhiều góc kín đáo.
Mùa nước thấp, các gò ngầm nổi lên, nhánh hẹp cạn. Thuyền phải đi vòng qua những dải đất mới lộ, tuyến dài hơn dù điểm đến gần hơn. Một số đảo nối liền đất liền, không cần thuyền nữa; một số chỗ cập bờ quen phải dời ra xa hơn, lên đảo phải leo qua vành đất trống.
Vì vậy, đừng dựa vào lịch trình ai đó kể từ mùa khác. Hỏi người lái tuyến mùa này, và hỏi luôn mùa này có điểm gì riêng đáng xem mà mùa khác không có.
Mùa nước lên giữa mùa mưa còn một yếu tố nữa: cành cây, gỗ trôi sau mưa lớn làm thuyền phải đi chậm ở nhiều đoạn, nhất là gần cửa suối. Tuyến không đổi, nhưng thời gian chạy dài hơn. Người lái thường tính sẵn chuyện này, khách chỉ cần đừng giục.
Những thứ làm chuyến đi dài hơn dự kiến
Phần lớn các chuyến trễ giờ không phải vì đường xa mà vì những việc nhỏ cộng lại. Biết trước để tính dư:
- Chuẩn bị ở bến: mặc áo phao, xếp chỗ, chờ người đi vệ sinh, chờ người quên đồ chạy lên xe.
- Dừng chụp ảnh nhiều lần, mỗi lần ai cũng muốn một tấm riêng.
- Lên đảo, leo bờ đất, đi dạo, rồi phải gọi nhau về đủ người.
- Gió ngược trên đường về làm thuyền chạy chậm hơn lúc đi.
- Gặp thuyền chở hàng, lồng bè, lưới phải đi vòng.
- Trẻ nhỏ cần nghỉ, người say sóng cần dừng lại cho đỡ.
- Đường từ bến về chỗ đậu xe mùa nước thấp dài và dốc hơn lúc đi xuống.
Cộng những việc nhỏ này lại, một chuyến tưởng ngắn có thể kéo dài thêm đáng kể. Cách đơn giản là khi báo người lái khung giờ, hãy báo ngắn hơn khung giờ thật mình có một chút. Phần dư ấy sẽ được dùng hết, gần như lần nào cũng vậy, và nhờ nó mà không ai phải vội trên đường về.
Thời gian trên đảo thường bị tính thiếu
Khi ước lượng một chuyến thuyền, người ta hay nghĩ tới thời gian chạy mà quên thời gian ở trên đảo. Thực tế, cập bờ, buộc thuyền, leo lên qua vành đất đỏ, đi vài bước tìm chỗ ngồi, chụp ảnh, nghỉ ngơi, rồi gọi nhau đủ người, xuống lại thuyền, mỗi việc một ít cộng lại thường dài hơn đoạn đường chạy giữa hai đảo.
Với nhóm đông, thời gian này còn dài hơn, vì mỗi người một nhịp. Cách giữ lịch là thống nhất một giờ cụ thể phải có mặt ở thuyền ngay khi vừa lên đảo, và có một người nhắc giờ. Đảo có cây che, đi vài chục bước là khuất nhau, gọi nhau mất thời gian.
Nếu định ăn trưa trên đảo, tính thêm thời gian bày đồ, ăn, dọn rác. Ăn trưa trên đảo là trải nghiệm đẹp, nhưng nó biến chuyến vừa thành chuyến dài. Mùa mưa, ăn trưa trên đảo nghĩa là ra về đúng lúc mây giông bắt đầu dựng — nên ăn sớm hoặc mang đồ ăn về bờ.
Câu hỏi thường gặp
Đi thuyền vòng đảo hồ Tà Đùng thường mất bao lâu?
Không có con số cố định. Chuyến ngắn quanh vài đảo gần bến khác hẳn chuyến dài vào nhánh hồ và lên đảo. Thời gian phụ thuộc tuyến, loại thuyền, mực nước, số lần dừng và sức của nhóm. Nói với người lái khung thời gian mình có, họ sẽ chọn tuyến vừa.
Lần đầu đến hồ Tà Đùng nên đi chuyến thuyền dài hay ngắn?
Chuyến vừa thường cân bằng nhất: đủ thấy hồ rộng, đủ đặt chân lên một đảo, không quá mệt. Gia đình có trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi thì chọn chuyến ngắn buổi sáng. Nhóm khoẻ, quen đi thuyền mới nên chọn chuyến dài khi trời ổn định.
Có nên đi thuyền cả ngày trên hồ Tà Đùng không?
Có thể với nhóm khoẻ, chuẩn bị đủ nước, đồ ăn và trời ổn định mùa khô. Mùa mưa không nên kéo chuyến qua buổi chiều vì giông. Thống nhất với người lái sẽ cắt bớt chặng nếu trời đổi, và luôn về bến trước khi tối.
Mùa nước thấp tuyến thuyền có ngắn hơn không?
Không hẳn. Một số nhánh hẹp cạn nên không vào được, nhưng thuyền có thể phải đi vòng xa hơn để tránh gò nổi. Chỗ cập bờ cũng dời ra xa. Hỏi người lái tuyến mùa này thay vì dựa vào lịch trình của mùa khác.
Nên xuất phát lúc mấy giờ để kịp về trước khi trời đổi?
Tính ngược từ giờ phải về: mùa mưa trước khi giông chiều tới, mùa khô trước khi gió chiều mạnh. Trừ đi thời gian chạy và dừng, cộng thêm dự phòng, ra giờ xuất phát. Thường là xuất phát buổi sáng, sau khi sương tan hoặc sớm hơn nếu muốn đón sương.
Trẻ nhỏ ngồi thuyền được bao lâu?
Tuỳ từng trẻ, nhưng phần lớn trẻ nhỏ chỉ thích thú trong một khoảng ngắn rồi bắt đầu chán, nóng, buồn ngủ. Chọn chuyến ngắn, dừng ở chỗ nước lặng cho trẻ ngắm, mang đồ ăn vặt và nước, về bến khi trẻ vẫn còn vui.