Lên đảo ở hồ Tà Đùng: chỗ nào ghé được, chỗ nào không nên đặt chân

Ở hồ Tà Đùng, anh chị ghé được những đảo mà người lái thuyền địa phương xác nhận là chỗ khách hay dừng, hoặc đảo có chủ đã đồng ý; không nên đặt chân lên đảo đang có vườn, thùng ong mà chưa hỏi, đảo còn rừng có thể thuộc vùng được bảo vệ, và những mô đất trơ, vách đất dễ sạt. Lên đảo thì ở ít người, đi theo lối có sẵn, không lửa, không hái, mang hết rác về.

Ghé một hòn đảo giữa hồ là khoảnh khắc nhiều người mong nhất khi đi thuyền. Nhưng hồ Tà Đùng không phải công viên có biển chỉ dẫn từng đảo. Quyết định ghé đâu, ghé thế nào phụ thuộc vào người lái thuyền, vào chủ đất, vào mùa nước và vào chính cách cư xử của khách. Bài này gom lại thành một hướng dẫn gọn, từ lúc chọn đảo tới lúc rời đi.

Chọn đảo: hỏi người lái thuyền trước tiên

Người lái thuyền địa phương là người biết rõ nhất đảo nào khách hay ghé, đảo nào chủ không muốn, đảo nào đang có rừng cần tránh, đảo nào mùa này cập bờ được. Khi thuê thuyền, nói rõ mình muốn ghé đảo, đi bao nhiêu người, có trẻ em hay người lớn tuổi không, để người lái chọn đảo hợp.

Đừng chỉ tay vào một đảo đẹp nhìn thấy trên bản đồ hay trong ảnh rồi đòi tới. Có thể đảo đó đang có vườn, chủ không đón khách; có thể mùa này bờ đảo toàn bùn hoặc vách đất; có thể đó là đảo rừng. Nếu người lái từ chối, hãy tin họ.

Nếu tự chèo kayak hay ván đứng không có người dẫn, hỏi trước ở nơi ở hoặc ở bến những đảo nào ghé được, và chỉ ghé những đảo đó. Thấy dấu hiệu có người dùng như cây trồng hàng lối, chòi, thùng ong thì không ghé.

Đảo nào ghé được, đảo nào không

Bảng dưới gom các trường hợp thường gặp:

Khi không chắc thuộc trường hợp nào, coi như thuộc trường hợp chặt hơn. Hồ còn rất nhiều cảnh đẹp ngắm được từ thuyền. Một đảo hôm nay chưa ghé được vẫn có thể ghé lần sau, khi đã quen người lái, quen chủ đất, hiểu hồ hơn.

Cập bờ an toàn

Chỗ cập bờ tốt là bờ thoải, có cỏ hoặc đất cứng, nước đủ sâu để thuyền vào sát mà không mắc cạn quá xa bờ. Tránh vách đất dựng, chỗ bùn đỏ mới lộ, chỗ có cây khô ngầm. Người lái thuyền sẽ giảm tốc từ xa, dò đáy, rồi mới cho thuyền chạm bờ.

Khi xuống thuyền, xuống từng người một, đợi người lái giữ thuyền ổn định. Bước vào chỗ đất đã có người bước trước, tay nắm mạn thuyền hoặc tay người đỡ. Không nhảy từ thuyền lên bờ, không đứng dậy cùng lúc nhiều người làm thuyền chòng chành.

Áo phao giữ trên người cho tới khi đã đứng vững trên bờ. Nếu đảo nhỏ và chỉ dừng ngắn, có thể mặc áo phao suốt thời gian trên đảo, nhất là với trẻ em, vì luôn ở gần mép nước. Đồ đạc chuyển lên bờ sau khi người đã lên hết, chuyền tay nhau thay vì mỗi người tự xách vừa đi vừa giữ thăng bằng.

Trên đảo làm gì

Thời gian trên đảo không cần dài. Đi lên đỉnh theo lối có sẵn, ngồi lại ngắm cảnh bốn phía, chụp vài tấm ảnh, uống ngụm nước, nghe gió và tiếng chim. Với nhiều người, nửa giờ tới một giờ trên một đảo là vừa đủ để cảm được không gian giữa hồ.

Nếu ghé đảo có vườn và gặp chủ, đó là cơ hội nghe chuyện về hòn đảo, về mùa vụ, về hồ. Hỏi han lịch sự, không chụp ảnh người khi chưa hỏi, không xin xỏ. Nếu chủ mời nếm trái cây hay mời mua mật ong, nhận hoặc từ chối lịch sự.

Ăn nhẹ trên đảo thì mang đồ ăn sẵn, không cần lửa. Ngồi ở chỗ có bóng cây hoặc mang theo mũ, vì đỉnh đảo thường trống trải, nắng phản chiếu từ mặt nước làm mệt nhanh. Nếu ngồi trên cỏ, trải một tấm lót mỏng; cỏ ven hồ buổi sáng còn ướt sương, buổi trưa có thể có kiến và côn trùng nhỏ.

Những việc tuyệt đối tránh trên đảo

Mang lửa lên đảo. Không nướng, không đun, không đốt rác, không vứt tàn thuốc. Mùa khô cỏ tranh trên đảo cháy rất nhanh, giữa hồ không có ai dập được.

Hái trái, bẻ cây, nhổ cỏ, đào đất. Cây trên đảo có chủ hoặc thuộc rừng. Đất trên đảo giữ được nhờ cỏ cây; mỗi chỗ bị đào là một chỗ mưa xói.

Mở lối mới. Đi theo lối có sẵn, đi một hàng. Lối mới qua sườn cỏ sẽ thành rãnh xói sau mùa mưa.

Làm ồn, bật nhạc to. Âm thanh trên mặt nước đi rất xa, làm phiền người làm vườn, người câu cá, chim trên đảo rừng.

Để lại bất cứ thứ gì. Vỏ chai, túi nilon, giấy ăn, vỏ trái cây, đầu lọc thuốc. Trên đảo không có ai thu gom.

Ở lại qua đêm khi chưa được phép. Cắm trại trên đảo chỉ ở những nơi được chủ đất hoặc khu cắm trại cho phép, có người biết mình ở đó.

Lên đảo với trẻ em

Trẻ em thường rất thích lên đảo, chạy nhảy trên bãi cỏ giữa hồ. Đó là trải nghiệm đáng nhớ, nhưng cũng là lúc cần trông kỹ nhất. Đảo nào cũng có mép nước ở mọi phía, sườn dốc xuống nước, và mép bờ có thể sụt.

Giữ áo phao trên người trẻ suốt thời gian ở đảo nhỏ. Chỉ cho trẻ chơi ở phần đất bằng, khô, xa mép nước. Một người lớn được giao riêng việc trông trẻ, không phải "ai cũng trông" vì khi đó không ai thật sự trông.

Giải thích cho trẻ vì sao không hái trái, không bẻ cây, không chọc vào thùng ong, không ném đá xuống nước chỗ có người câu. Trẻ học cách cư xử với thiên nhiên và với người khác nhanh nhất qua những chuyến đi như thế. Về nhà, một bức vẽ hay vài dòng nhật ký về hòn đảo giúp trẻ nhớ lâu hơn cả trăm tấm ảnh trong điện thoại.

Rời đảo: để lại như lúc đến

Trước khi rời đảo, nhìn lại chỗ mình đã ngồi: có quên rác, quên đồ không, có vết gì mình để lại không. Gom hết vào túi, mang về thuyền. Nếu thấy rác của người trước, nhặt thêm một ít nếu có thể; đó là cách giữ hòn đảo đẹp cho người sau.

Xuống dốc cẩn thận hơn lúc lên, vì dốc xuống dễ trượt. Lên thuyền từng người một, người lái giữ thuyền. Cạo bớt bùn đất dưới giày trước khi bước vào thuyền, vì sàn thuyền dính đất đỏ ướt rất trơn.

Nếu ghé đảo có chủ, cảm ơn trước khi đi. Nếu được ghé đảo nhờ người lái thuyền, hỏi thêm họ về tên gọi, câu chuyện của đảo. Những câu chuyện ấy là phần ở lại lâu nhất sau chuyến đi. Và nếu chuyến đi vui, lần sau hãy gọi lại đúng người lái ấy; một mối quen trên hồ đáng giá hơn mọi lời giới thiệu trên mạng.

Vì sao những quy tắc này quan trọng

Hồ Tà Đùng đang trong giai đoạn khách đến ngày một nhiều. Các đảo, đặc biệt những đảo nhỏ, rất dễ tổn thương: vài nhóm khách vô ý trong một mùa có thể để lại lối xói, vết cháy, rác. Chủ đất bị phiền nhiều sẽ không cho ghé nữa, người lái thuyền mất chỗ đưa khách.

Ngược lại, khi khách cư xử tốt, người dân thêm cởi mở, có thêm thu nhập từ việc chở khách, bán trái cây, mật ong, và có lý do để giữ đảo đẹp. Cả hồ được lợi từ một vòng như thế.

Những quy tắc trong bài không phải luật do ai ban hành, mà là cách cư xử tối thiểu để một vùng đất đón khách được lâu dài. Chúng cũng chính là tinh thần của trang này: đến hồ không chỉ để đi, mà để cảm, và để hồ vẫn còn như vậy cho lần sau.

Mùa nào lên đảo dễ nhất

Mùa khô, nhất là giữa mùa, thường là lúc lên đảo dễ nhất: trời trong, gió nhẹ, đất trên đảo khô và chắc, vành bán ngập đã cứng lại ở phần lộ lâu. Nhược điểm là đường từ mép nước lên tới chỗ có cỏ cây dài hơn, phải đi qua một vành đất đỏ trống, nắng nóng giữa trưa.

Cuối mùa khô, đảo to nhất, nhiều chỗ cập, nhưng vành đất đỏ rộng, sát mép nước có thể còn bùn mềm. Cuối mùa mưa, hồ đầy, thuyền cập sát cỏ, lên đảo nhanh, nhưng đất trên đảo ẩm, sườn trơn, và có thể gặp mưa chiều. Đầu mùa mưa là lúc khó nhất: giông, đất trơn, bờ dễ sạt, nước đục khó thấy đáy chỗ cập.

Dù mùa nào, giờ tốt để lên đảo là sáng sớm tới giữa buổi sáng: chưa nắng gắt, gió chưa nổi, ánh sáng đẹp. Chiều muộn cũng đẹp nhưng nên rời đảo sớm để còn đường về trước khi tối và trước khi gió chiều lên mạnh.

Không lên đảo cũng là một lựa chọn hay

Không phải chuyến đi nào cũng cần đặt chân lên đảo. Đi thuyền chậm vòng quanh một vài đảo, len qua những lối nước hẹp giữa chúng, dừng giữa một vịnh lặng, cũng đủ để cảm được không gian hồ nhiều đảo. Với gia đình có người lớn tuổi, trẻ nhỏ, hay người không quen leo dốc, đây có khi là lựa chọn dễ chịu hơn.

Từ thuyền, anh chị nhìn được cả ba tầng của đảo, thấy vành đất đỏ, những thân cây trắng, đỉnh cây trên đảo rừng, nghe tiếng chim mà không làm chim sợ. Người chụp ảnh cũng có góc thấp sát mặt nước mà đứng trên đảo không có được.

Lựa chọn này còn nhẹ nhàng nhất với chính các hòn đảo: không thêm dấu chân, không thêm lối mòn, không làm phiền ai. Khi khách đến hồ ngày một đông, những chuyến đi chỉ ngắm từ mặt nước là cách góp phần giữ cho các đảo nhỏ còn nguyên.

Câu hỏi thường gặp

Có được tự do lên các đảo ở hồ Tà Đùng không?

Không nên tự ý. Nhiều đảo có chủ làm vườn, nuôi ong; một số đảo còn rừng có thể thuộc vùng được bảo vệ. Hỏi người lái thuyền địa phương để biết đảo nào khách hay ghé hoặc chủ đã đồng ý.

Lên đảo cần mang theo gì?

Áo phao, giày bám tốt, nước uống, mũ, đồ ăn nhẹ không cần lửa, túi đựng rác, điện thoại trong túi chống nước. Mang hết mọi thứ về khi rời đảo.

Có được nướng đồ ăn trên đảo không?

Không nên. Mùa khô cỏ trên đảo rất dễ cháy, giữa hồ không có ai dập lửa được. Mang đồ ăn sẵn. Nếu muốn ăn đồ nướng, làm ở khu cắm trại có quy định về lửa trên đất liền.

Có cắm trại qua đêm trên đảo được không?

Chỉ ở những nơi chủ đất hoặc khu cắm trại cho phép, có người biết mình ở đó. Không tự dựng lều trên đảo bất kỳ, nhất là đảo có vườn, đảo rừng hay đảo nhỏ dễ ngập khi nước lên.

Đưa trẻ em lên đảo cần lưu ý gì?

Giữ áo phao trên người trẻ suốt thời gian ở đảo nhỏ, chỉ cho chơi ở phần đất bằng khô xa mép nước, giao riêng một người lớn trông trẻ, dặn trẻ không lại gần thùng ong và mép bờ.

Nếu người lái thuyền không cho ghé một đảo thì sao?

Nên nghe theo. Người lái biết đảo nào có chủ không đón khách, đảo nào đang có rừng cần tránh, đảo nào mùa này bờ toàn bùn hay vách đất. Hồ còn nhiều cảnh đẹp ngắm được từ thuyền.