Có, anh chị câu cá giải trí ở hồ Tà Đùng được: phần lớn người đi chơi câu bờ ở các mỏm đất, vịnh nhỏ kín gió, hoặc thuê thuyền ra quanh đảo cùng người địa phương. Điều cần nhớ là mặt hồ không phải bãi câu công cộng có rào sẵn. Bờ hồ có chỗ là đất vườn của hộ dân, có chỗ là khu lưu trú, có chỗ là lồng bè đang nuôi cá, và có chỗ thuộc vùng rừng được bảo vệ. Câu đúng chỗ, hỏi đúng người thì chuyến câu nhẹ nhõm; câu sai chỗ thì vừa mất vui, vừa làm phiền người sống bằng mặt nước.
Bài này dành cho người lần đầu mang cần lên hồ Tà Đùng, thuộc xã Tà Đùng, tỉnh Lâm Đồng (trước tháng 7/2025 là huyện Đắk Glong, tỉnh Đắk Nông). Bên mình nói theo thứ tự anh chị sẽ gặp: hồ này câu kiểu gì, chọn chỗ ra sao, hỏi ai, mang theo gì và giữ an toàn thế nào. Các bài khác trong mục sẽ đi sâu từng kiểu câu, từng loại mồi, từng mùa cá.
Hồ Tà Đùng là hồ chứa, câu ở đây khác câu sông và câu ao
Hồ Tà Đùng là phần thượng của hồ chứa thủy điện Đồng Nai 3 trên sông Đồng Nai. Khi nước dâng, thung lũng cũ ngập sâu, đỉnh đồi thành đảo, triền đồi thành bờ dốc đổ thẳng xuống nước. Vì vậy đáy hồ không bằng phẳng như ao: cách bờ vài sải tay có thể đã rất sâu, dưới nước còn gốc cây, mô đất, đường mòn cũ bị ngập. Người câu quen ao dịch vụ thường bất ngờ vì phao đứng không yên, chì chạm đáy chỗ nông chỗ sâu, lưỡi hay mắc.
Nước hồ chứa cũng ít khi chảy rõ như sông. Cá không nằm theo dòng chảy mà theo chỗ có thức ăn, có che chắn và có nhiệt độ dễ chịu: mép bờ có cỏ ngập, đầu nhánh hồ nơi suối đổ vào, quanh gốc cây chìm, sát chân đảo khuất gió. Hiểu điều này rồi, anh chị sẽ thấy chọn chỗ quan trọng hơn mua cần đắt.
Một khác biệt nữa là mực nước. Hồ thủy điện lên xuống theo mùa mưa, mùa khô và theo vận hành nhà máy. Chỗ hôm trước còn là bãi cỏ, tuần sau có thể đã ngập; chỗ hôm nay sâu ngang ngực, mùa khô có thể lộ đất đỏ. Người câu lâu năm ở các hồ chứa thường nói vui rằng mỗi lần lên là một cái hồ mới, nên đừng giữ nguyên kinh nghiệm của chuyến trước mà không nhìn lại mép nước.
Chọn chỗ câu: ba kiểu chỗ hợp người mới
Vịnh nhỏ kín gió. Những khúc bờ lõm vào, hai bên có đồi chắn, mặt nước phẳng hơn ngoài hồ lớn. Phao dễ nhìn, dây ít bị gió kéo, cá nhỏ hay vào kiếm ăn sát bờ. Đây là chỗ hợp nhất để tập câu phao và để trẻ con ngồi xem cùng.
Mỏm đất nhô ra hồ. Đứng ở mũi đất, anh chị quăng được ra hai ba phía, gặp cả chỗ nông lẫn chỗ sâu. Nhược điểm là gió đánh mạnh hơn, buổi chiều dễ có sóng. Mỏm đất đỏ mùa mưa còn trơn và có thể sụt mép, nên ngồi lùi vào chỗ đất chắc.
Đầu nhánh hồ có suối đổ vào. Nước suối mang theo mồi tự nhiên, nước ở đó thường mát và có chuyển động nhẹ, cá hay tụ. Nhưng những chỗ này hay nằm sâu trong vườn, trong rừng, đường vào không rõ. Chỉ đi khi có người địa phương dẫn và biết chắc mình được phép vào.
Chỗ nên tránh. Sát lồng bè đang nuôi cá, bến thuyền đông người lên xuống, khu vực gần công trình thủy điện, bờ dốc vừa sạt, và mọi khu đất có rào hoặc có biển không cho vào. Không chắc thì hỏi; một câu hỏi tốn mười giây, một lần câu sai chỗ có thể làm hỏng quan hệ với cả xóm.
Hỏi ai trước khi thả câu
Ở hồ Tà Đùng, người đầu tiên anh chị nên hỏi thường là chủ nơi mình ở. Chủ homestay, chủ vườn ven hồ biết khúc bờ nào thuộc nhà ai, chỗ nào trước giờ khách vẫn ngồi câu, chỗ nào chủ đất không thích người lạ vào. Nhiều nơi lưu trú ven hồ cũng có sẵn một đoạn bờ hoặc một cầu gỗ nhỏ cho khách ngồi câu, đó là chỗ dễ nhất cho người mới.
Nếu muốn câu trên thuyền, hãy hỏi người lái thuyền ngay từ lúc thuê: có cho câu không, câu được ở khu nào, có đi ngang lồng bè không. Người chạy thuyền trên hồ biết rõ chỗ nào đang thả lưới, chỗ nào có lồng, và biết giữ khoảng cách. Họ cũng là người nhìn trời giỏi nhất, khi họ nói nên vào bờ thì nên vào ngay.
Muốn câu gần khu nuôi cá thì phải hỏi chủ bè, và nếu họ không đồng ý thì thôi. Lồng bè là tài sản, là nồi cơm của gia đình họ. Một số chủ bè có cho khách câu trên bè hoặc bán cá cho khách nấu; đó là thỏa thuận riêng giữa hai bên, không phải quyền mặc nhiên của người đi chơi.
Với khu rừng thuộc Vườn quốc gia Tà Đùng giáp hồ, anh chị không tự ý vào câu, không đốt lửa, không mang cá, mang cây ra. Câu cá giải trí là chuyện của mép hồ nơi người ta sinh sống, không phải của rừng đặc dụng.
Mang theo gì cho một buổi câu
Người mới thường mang quá nhiều đồ câu mà quên đồ cho chính mình. Hồ cao nguyên sáng sớm và chiều tối lạnh, trưa lại nắng gắt, nên danh sách dưới đây chia đều cho cả hai.
| Nhóm đồ | Nên có | Ghi chú |
|---|---|---|
| Cần và dây | Một cần tay hoặc cần máy cỡ vừa, dây dự phòng, vài cỡ lưỡi | Hồ nhiều gốc cây chìm, mắc lưỡi là chuyện thường |
| Phao, chì, khóa | Phao nhìn rõ trên mặt nước gợn, chì vài cỡ | Gió chiều cần chì nặng hơn buổi sáng |
| Mồi | Mồi trùn, mồi cám tự trộn hoặc mua sẵn | Hỏi người địa phương cá đang ăn mồi gì |
| Giữ cá | Giỏ lưới hoặc thùng có nước | Định thả lại thì đừng để cá nằm khô |
| Cho người câu | Áo khoác, mũ rộng vành, nước uống, đèn đội đầu, thuốc chống côn trùng | Áo phao nếu ngồi sát mép dốc hoặc ra thuyền |
| Đựng rác | Túi riêng cho dây cước, lưỡi hỏng, vỏ mồi | Mang về, không để lại ven hồ |
Đồ câu không cần đắt. Một bộ cần tay cơ bản, vài lưỡi, vài phao và một ít mồi là đủ để anh chị biết mình có thích câu ở hồ này hay không. Khi đã mê, anh chị sẽ tự biết mình cần nâng cấp gì theo kiểu câu mình chọn.
Một buổi câu đầu tiên nên diễn ra thế nào
Buổi đầu, hãy chọn sáng sớm. Hồ Tà Đùng sau bình minh thường lặng gió, có sương mỏng trên mặt nước, cá ven bờ hay ăn mồi trước khi nắng lên. Anh chị dậy sớm, mặc ấm, ra chỗ đã hỏi trước từ tối hôm qua. Đến nơi đừng vội thả câu: đứng nhìn mép nước vài phút, xem chỗ nào có cá sủi tăm, chỗ nào có cỏ ngập, chỗ nào nước đổi màu vì sâu dần.
Thả câu phao ở vịnh nhỏ, đo độ sâu bằng cách để chì chạm đáy rồi chỉnh phao. Kiên nhẫn chừng nửa giờ ở một chỗ; nếu không có động tĩnh gì, dời sang chỗ khác cách đó một quãng. Người mới hay đổi chỗ quá nhanh hoặc ngồi lì cả buổi ở một chỗ chết, cả hai đều làm buổi câu nhạt.
Khi nắng lên cao, cá ven bờ thường ăn thưa hẳn. Đó là lúc nghỉ, ăn sáng, rồi chiều quay lại khi nắng dịu. Buổi chiều hồ hay nổi gió, nên chọn chỗ khuất gió và để ý mây phía xa. Trời tối nhanh ở vùng đồi, hãy thu cần trước khi phải dò đường về bằng đèn trên bờ đất trơn.
Cá câu được, nếu không định nấu thì thả lại nhẹ nhàng. Nếu muốn giữ một vài con, hỏi chủ nơi ở có bếp chế biến không; phần nấu nướng bên mình để ở mục món ngon từ hồ.
Chọn kiểu câu theo thời gian mình có
Khách đến hồ Tà Đùng phần đông đi hai ngày một đêm hoặc ba ngày hai đêm. Với lịch ngắn như vậy, câu cá nên là một phần của chuyến đi chứ không phải cả chuyến. Nếu chỉ có một buổi sáng rảnh, chọn câu bờ ngay gần nơi ở: đỡ mất thời gian đi lại, có chuyện gì cũng quay về nhanh. Một buổi như thế đủ để biết hồ này có hợp với mình không.
Nếu có trọn một ngày, anh chị có thể ghép: sáng câu bờ, trưa nghỉ, chiều thuê thuyền đi quanh vài đảo rồi thả câu ở chỗ người lái gợi ý. Đi thuyền cho phép tới những chân đảo khuất gió mà từ bờ không quăng tới, nhưng phải tính thêm thời gian đón đưa và phụ thuộc vào thời tiết buổi chiều.
Câu đêm chỉ nên tính khi đã quen hồ, đã câu ở chỗ đó ban ngày, và có người đi cùng. Đêm trên hồ cao nguyên lạnh, sương xuống dày, đường về bờ khó nhận. Người lần đầu lên hồ nên để câu đêm cho lần sau.
Còn nếu đi theo nhóm đông, có người thích câu, có người không, hãy chọn chỗ câu gần khu sinh hoạt chung để người không câu vẫn có việc làm, có chỗ ngồi. Người câu ngồi một góc yên, người khác dạo bờ, chụp ảnh, nấu nước pha trà. Như vậy cả nhóm đều vui, không ai phải chờ ai.
An toàn và phép lịch sự, hai thứ không được quên
Bờ hồ Tà Đùng chủ yếu là đất đỏ. Khô thì bở, mưa thì trơn như bôi mỡ. Đừng ngồi sát mép dốc, đừng đứng trên tảng đất đã nứt chân. Nếu phải ngồi gần nước sâu, mặc áo phao, kể cả khi anh chị bơi giỏi; nước hồ chứa sâu và lạnh hơn người ta nghĩ, rơi xuống bất ngờ thì kỹ năng bơi không giúp được bao nhiêu.
Đi câu ít nhất hai người, hoặc báo cho người ở nhà biết mình câu ở đâu và mấy giờ về. Sóng điện thoại ven hồ có chỗ yếu, đừng trông vào việc gọi cứu khi đã có chuyện. Trẻ con đi theo phải mặc áo phao và có một người lớn chỉ lo canh trẻ, không cầm cần.
Phép lịch sự thì đơn giản: không câu trên đất người khác khi chưa hỏi, không ném dây ngang lưới, ngang lồng, không bật nhạc to giữa vùng hồ yên tĩnh, không để lại rác, không để lại dây cước. Dây cước rối bỏ ven bờ có thể quấn chân chim nước, quấn chân vịt của người dân, quấn chân vịt thuyền. Mang về, cuộn gọn, bỏ vào túi rác riêng.
Và cuối cùng, câu cá ở Tà Đùng là để chậm lại. Có buổi về tay trắng nhưng được nhìn sương tan trên mặt hồ, nghe tiếng chim ở các đảo nhỏ; đó cũng là một buổi câu trọn vẹn.
Câu hỏi thường gặp
Câu cá ở hồ Tà Đùng có mất phí không?
Câu bờ ở chỗ được phép thường không ai thu tiền, nhưng câu trên đất vườn, trên bè hay trên thuyền thuê là thỏa thuận với chủ đất, chủ bè, người chở. Hỏi rõ trước khi câu để không ai khó xử, và đừng mặc định chỗ nào cũng câu tự do.
Có cần giấy phép để câu cá giải trí không?
Câu cá giải trí bằng cần câu thông thường không cần giấy phép như nghề khai thác thủy sản. Nhưng anh chị vẫn phải tuân thủ quy định chung: không dùng xung điện, chất nổ, chất độc, không câu ở vùng cấm và vùng đã có chủ quản lý. Quy định có thể thay đổi, nên hỏi chính quyền xã khi cần.
Người chưa từng câu nên bắt đầu bằng kiểu câu nào?
Câu phao ở vịnh nhỏ kín gió là dễ nhất: đồ nghề đơn giản, nhìn phao biết cá ăn, ngồi gần bờ an toàn hơn ra thuyền. Khi đã quen chỉnh phao, đo đáy và móc mồi, anh chị mới thử câu thuyền hay câu đêm.
Có thuê được cần câu ở Tà Đùng không?
Một số nơi lưu trú và người chạy thuyền có sẵn cần cho khách mượn hoặc thuê, nhưng không phải nơi nào cũng có. Hỏi trước khi lên; nếu đã có ý câu nghiêm túc, mang theo bộ đồ quen tay của mình vẫn chắc hơn.
Câu được cá có mang về nhà được không?
Được, nếu là cá anh chị tự câu ở chỗ được phép. Đường về thành phố xa, nên làm sạch, ướp đá trong thùng kín. Với cá nhỏ chưa đủ lớn, nên thả lại để hồ còn cá cho những lần sau và cho người dân ven hồ.
Đi câu một mình ở hồ Tà Đùng có ổn không?
Không nên. Bờ đất đỏ trơn, nước sâu ngay sát mép, sóng điện thoại có chỗ yếu. Nếu buộc phải đi một mình, báo người khác chỗ câu và giờ về, mặc áo phao, ngồi lùi khỏi mép dốc và về trước khi trời tối.