Cho trẻ đi câu ở hồ Tà Đùng là một trong những cách hay nhất để con gần thiên nhiên, với điều kiện: chọn vịnh thoải khuất gió có bờ đất chắc, trẻ mặc áo phao đúng cỡ suốt buổi, luôn có một người lớn chỉ làm đúng một việc là canh trẻ, đồ câu ngắn và nhẹ, và buổi câu đủ ngắn để trẻ còn muốn quay lại. Câu cá với trẻ không phải để câu được nhiều cá, mà để con học kiên nhẫn, biết quan sát và biết thương con cá.
Hồ Tà Đùng là hồ chứa sâu, bờ đất đỏ, nước lạnh. Những đặc điểm làm hồ đẹp cũng là những đặc điểm phải tính khi có trẻ. Bên mình đi từ cách chọn chỗ, chuẩn bị, đến cách dạy và những việc nên làm khi trẻ chán.
Trẻ mấy tuổi thì đi câu được
Không có tuổi cố định. Trẻ ba bốn tuổi có thể ngồi cùng bố mẹ, cầm cần một lúc, xem phao, xem cá; nhưng sức tập trung của các con rất ngắn, mười lăm hai mươi phút là đã muốn làm việc khác. Với tuổi này, buổi câu thực chất là một buổi chơi bên hồ có thêm cái cần.
Trẻ năm đến tám tuổi bắt đầu có thể tự cầm cần, tự nhìn phao, hiểu khi nào giật. Các con thích thú khi tự câu lên con cá đầu tiên, dù chỉ bằng hai ngón tay. Đây là tuổi đẹp để bắt đầu dạy những điều cơ bản: an toàn với lưỡi câu, cách cầm cá, cách thả cá.
Trẻ lớn hơn có thể tự móc mồi, tự gỡ cá với sự giám sát, ngồi lâu hơn, thậm chí đi thuyền câu cùng bố mẹ nếu mặc áo phao và tuân thủ quy tắc trên thuyền.
Dù tuổi nào, cứ để trẻ tự muốn. Một đứa trẻ bị bắt ngồi im ba tiếng sẽ ghét câu cá. Một đứa trẻ được về sớm khi chán sẽ đòi đi lần sau.
Cũng nên nhớ mỗi đứa trẻ một tính: có con thích ngồi lặng nhìn nước, có con chỉ thích chạy quanh tìm sâu tìm đá. Không sao cả; buổi câu chỉ cần cho con một trải nghiệm vui và an toàn bên hồ.
Chọn chỗ câu có trẻ: ưu tiên an toàn trước cá
Bờ thoải, không dốc. Trẻ không biết đánh giá độ dốc và độ trơn của đất đỏ. Chọn khúc bờ mà mép nước nông dần, không có hàm ếch, không có vách đất đứng.
Vịnh khuất gió. Mặt nước phẳng giúp trẻ dễ nhìn phao, ít bị gió quật dây vào mặt. Sóng nhỏ vỗ bờ cũng làm đất mép nước trơn hơn.
Có bóng râm và chỗ nghỉ. Trẻ cần chỗ ngồi nghỉ, ăn vặt, uống nước, tránh nắng. Một gốc cây, một mái hiên gần đó làm buổi câu dễ chịu hơn nhiều.
Gần nơi ở, gần nhà vệ sinh. Với trẻ nhỏ, đi vệ sinh là chuyện thường xuyên và gấp. Câu gần nơi ở giúp xử lý mọi chuyện nhanh, và về khi trẻ mệt cũng dễ.
Tránh xa. Bến thuyền đông người, khu lồng bè, mỏm đất nhô ra có gió lớn, bờ vừa sạt, chỗ có cây gai và chỗ cỏ cao che tầm nhìn.
Áo phao và quy tắc một người canh trẻ
Áo phao là điều kiện bắt buộc để trẻ ngồi gần mép nước hồ Tà Đùng, không có ngoại lệ. Nước hồ chứa sâu ngay sát bờ, lạnh, và trẻ trượt chân thì chìm rất nhanh, rất im lặng. Đuối nước ở trẻ thường không có tiếng kêu cứu như trong phim.
Chọn áo phao đúng cỡ theo cân nặng của trẻ, có dây vòng qua đáy quần để áo không tuột lên khỏi đầu khi trẻ rơi xuống nước, có cổ đỡ đầu nếu là trẻ nhỏ. Kiểm tra bằng cách nhấc áo từ hai vai lên: nếu áo trượt qua cằm trẻ, áo quá rộng. Phao bơi đeo tay, phao vòng đồ chơi không phải áo phao.
Quy tắc quan trọng thứ hai: luôn có một người lớn chỉ làm một việc là canh trẻ, không cầm cần, không xem điện thoại. Khi có nhiều người lớn, phân công rõ ai canh, canh trong bao lâu, đổi ca khi nào. Nhiều tai nạn xảy ra chính lúc ai cũng nghĩ người khác đang để ý.
Người canh trẻ nên ngồi giữa trẻ và mép nước, không ngồi phía sau trẻ. Vị trí đó cho phép với tay giữ trẻ ngay khi trẻ nhoài người ra, thay vì phải chạy vòng qua.
Trẻ được dặn trước: không tự đi xuống mép nước, không nhặt đồ rơi xuống nước, muốn đi đâu phải nói. Nhắc lại mỗi khi đến chỗ mới, bằng giọng bình tĩnh, không dọa nạt.
Đồ nghề và đồ dùng cho trẻ đi câu
Đồ cho trẻ nên đơn giản, nhẹ, an toàn. Phần đồ cho chính đứa trẻ quan trọng không kém đồ câu.
| Nhóm | Nên có | Lý do |
|---|---|---|
| Cần câu | Cần tay ngắn, nhẹ, dây không quá dài | Trẻ cầm vững, ít vướng người bên cạnh |
| Lưỡi | Lưỡi nhỏ, bóp dẹt ngạnh | Lỡ móc vào tay dễ gỡ, gỡ cá nhanh |
| Phao | Phao màu sáng, to dễ nhìn | Trẻ thấy rõ khi cá ăn, giữ được hứng thú |
| An toàn | Áo phao đúng cỡ, mũ, kính râm nhỏ, giày bám | Nước sâu, nắng gắt, bờ trơn |
| Giữ ấm | Áo khoác nhẹ, khăn | Sáng sớm hồ cao nguyên lạnh |
| Đồ ăn uống | Nước, trái cây, bánh | Trẻ đói khát nhanh, cáu khi mệt |
| Sơ cứu | Băng dán, nước sát trùng, khăn ướt | Vết xước, móc lưỡi, côn trùng đốt |
Một cái xô nhỏ có nước để trẻ ngắm con cá vừa câu trước khi thả cũng là món đồ nhỏ mà trẻ rất thích.
Dạy trẻ những điều cơ bản, từng chút một
Buổi đầu, đừng dạy nhiều. Chỉ cần ba điều: lưỡi câu sắc, không chạm tay vào; nhìn phao, khi phao chìm thì nhấc cần lên; cá câu được phải nhẹ tay. Người lớn móc mồi, quăng câu, trẻ cầm cần và nhìn phao.
Khi trẻ đã quen, cho trẻ tự đặt phao xuống nước gần bờ, thay vì quăng xa. Dạy cách quăng nhẹ bằng một động tác đơn giản, có người lớn đứng phía sau để không ai bị lưỡi bay trúng.
Biến buổi câu thành một buổi quan sát. Cho trẻ nhìn mép nước có gì: con nòng nọc, con chuồn chuồn, vết cá đớp trên mặt nước, đàn cá nhỏ dưới bóng cây. Chỉ cho trẻ những con chim trên đảo đối diện. Một đứa trẻ biết nhìn hồ sẽ trở thành người câu giỏi và người yêu thiên nhiên.
Dạy trẻ thả cá: làm ướt tay, đỡ cá trong nước, để cá tự bơi đi. Trẻ thường rất xúc động khi thả con cá đầu tiên. Đó là bài học về sự tôn trọng sinh vật mà không cần giảng giải dài.
Và dạy trẻ dọn dẹp: nhặt túi mồi, chai nước, sợi dây cước bỏ vào túi rác. Để trẻ tự cầm túi rác về. Trẻ học bằng việc làm nhiều hơn bằng lời.
Khi trẻ chán, mệt hoặc sợ
Trẻ chán là chuyện gần như lần nào cũng gặp, thường sớm hơn người lớn mong đợi. Đừng coi đó là thất bại. Chuẩn bị sẵn vài hoạt động bên hồ: nhặt lá, nhặt đá đẹp ở chỗ an toàn, vẽ trên sổ nhỏ, ăn vặt. Trẻ đi chơi một lúc rồi quay lại cầm cần.
Khi trẻ mệt, cáu, đói, đã đến lúc về. Một buổi câu ngắn kết thúc vui vẻ quý hơn một buổi dài kết thúc bằng nước mắt. Với trẻ nhỏ, một đến hai giờ là đủ.
Có trẻ sợ cá giãy, sợ trùn, sợ nước. Đừng ép. Để trẻ đứng xem, khi nào muốn thì chạm. Có trẻ sợ ngay lần đầu nhưng lần sau lại hăng hái nhất nhà.
Nếu trẻ bị lưỡi móc vào da, bình tĩnh. Lưỡi đã bóp ngạnh thì rút ngược ra dễ dàng, rửa sạch, sát trùng, dán băng. Nếu lưỡi móc sâu, gần mắt, hoặc có ngạnh mắc chặt, đừng cố rút, đưa trẻ tới cơ sở y tế gần nhất.
Lên thuyền câu cùng trẻ: chỉ khi đủ điều kiện
Đi thuyền ra đảo câu cùng trẻ là trải nghiệm tuyệt vời, nhưng đòi hỏi nhiều điều kiện hơn câu bờ. Trẻ phải mặc áo phao đúng cỡ từ lúc xuống bến, phải ngồi yên, không chồm người ra mạn thuyền, không đứng lên.
Chọn buổi sáng lặng gió, chuyến ngắn, chỗ câu gần bến. Nói với người lái là có trẻ nhỏ để họ chạy chậm, chọn chỗ neo lặng. Một người lớn ôm hoặc ngồi sát trẻ suốt chuyến.
Không đưa trẻ đi thuyền khi trời có dấu hiệu giông, gió lớn, sương mù dày, hoặc vào buổi chiều tối. Trẻ say sóng thì về ngay.
Trước khi xuống thuyền, cho trẻ đứng trên bến xem thuyền một lúc, giải thích thuyền sẽ lắc nhẹ, nước dưới kia rất sâu, nên phải ngồi yên và nắm tay người lớn. Trẻ biết trước điều gì sẽ xảy ra thì ít hoảng hơn khi thuyền chòng chành. Mang theo đồ chơi nhỏ, nước uống và áo khoác trong túi chống nước để trẻ không phải đòi lục đồ giữa hồ.
Với trẻ quá nhỏ hoặc trẻ hiếu động khó ngồi yên, câu bờ ở vịnh lặng vẫn là lựa chọn tốt hơn. Chuyến thuyền có thể để dành cho năm sau, khi con lớn hơn và tự đòi đi.
Sau buổi câu: để chuyến đi còn ở lại với trẻ
Buổi câu kết thúc khi rời bờ hồ, nhưng điều trẻ nhớ được nhiều khi đến từ những việc làm sau đó. Trên đường về nơi ở, hỏi con hôm nay thấy gì: con cá nào, con chim nào, chỗ nước nào đẹp. Trẻ kể lại là trẻ đang sắp xếp trải nghiệm của mình thành ký ức.
Một cuốn sổ nhỏ làm nhật ký câu cá là món quà đơn giản. Trẻ vẽ con cá vừa thả, ghi ngày, ghi thời tiết, dán một chiếc lá nhặt ở bờ hồ. Lần sau quay lại Tà Đùng, mở sổ ra xem, trẻ sẽ tự so sánh mùa này với mùa trước, nước cao hay thấp, cá nhiều hay ít.
Ảnh chụp cũng vậy, nhưng nên chụp con đang làm việc thật: đang nhìn phao, đang đỡ cá thả về nước, đang cầm túi rác. Đó là những tấm ảnh nói về điều mình muốn con học, hơn là ảnh tạo dáng cầm con cá to.
Nếu có giữ lại cá để ăn, cho trẻ cùng xem người lớn làm cá, cùng nấu một món đơn giản. Trẻ hiểu rằng thức ăn đến từ đâu, và vì sao chỉ nên lấy vừa đủ. Còn cách nấu cụ thể, bên mình để ở mục món ngon từ hồ.
Cuối cùng, rửa sạch đồ câu, phơi khô áo phao cùng con. Việc nhỏ ấy dạy trẻ chăm sóc đồ dùng của mình, và chuẩn bị sẵn cho chuyến sau.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ mấy tuổi thì nên cho đi câu ở hồ Tà Đùng?
Trẻ ba bốn tuổi có thể ngồi cùng bố mẹ một lúc ở bờ thoải, mặc áo phao. Từ khoảng năm tuổi, trẻ bắt đầu tự cầm cần, nhìn phao. Quan trọng là trẻ muốn đi, buổi câu ngắn, chỗ ngồi an toàn và luôn có người lớn canh.
Trẻ ngồi trên bờ có cần mặc áo phao không?
Cần, nếu ngồi gần mép nước. Hồ chứa sâu ngay sát bờ, đất đỏ trơn, nước lạnh. Trẻ trượt chân chìm rất nhanh và im lặng. Áo phao đúng cỡ, có dây qua đáy quần, mặc suốt buổi khi ở gần nước.
Nên chọn chỗ câu thế nào khi có trẻ nhỏ?
Chọn vịnh khuất gió, bờ thoải, đất chắc, có bóng râm, gần nơi ở và nhà vệ sinh. Tránh mỏm đất gió lớn, bờ vừa sạt, bến thuyền đông, khu lồng bè. Hỏi chủ nơi ở chỗ nào hợp cho trẻ.
Trẻ bị lưỡi câu móc vào tay thì làm gì?
Bình tĩnh. Nếu lưỡi đã bóp ngạnh và móc nông, rút ngược ra, rửa sạch, sát trùng, dán băng. Nếu móc sâu, gần mắt hoặc ngạnh mắc chặt, không cố rút, giữ yên và đưa trẻ tới cơ sở y tế gần nhất.
Có nên cho trẻ đi thuyền câu cá không?
Được nếu trẻ ngồi yên được, mặc áo phao đúng cỡ, đi buổi sáng lặng gió, chuyến ngắn, có người lớn ngồi sát. Không đi khi trời có giông, gió lớn, sương dày hoặc chiều tối. Trẻ say sóng thì về ngay.
Làm sao để trẻ không chán khi đi câu?
Buổi câu ngắn, phao to dễ nhìn, câu ở chỗ cá nhỏ hay ăn để trẻ có cá sớm. Chuẩn bị đồ ăn vặt và vài hoạt động quan sát thiên nhiên. Về khi trẻ còn vui, để trẻ mong lần sau.