Câu cá giải trí bằng cần câu thông thường ở hồ Tà Đùng không cần xin giấy phép như nghề khai thác thủy sản, nhưng vẫn phải theo luật: tuyệt đối không dùng xung điện, chất độc, chất nổ, không dùng ngư cụ có tính tận diệt, không vào vùng gần đập và công trình thủy điện, và tôn trọng các khu vực, thời gian cấm khai thác mà địa phương công bố. Luật Thủy sản năm 2017 là khung chung; các văn bản hướng dẫn và quy định của địa phương cụ thể hóa, và có thể thay đổi theo thời gian.
Bên mình không phải cơ quan pháp luật, nên bài này chỉ trình bày nguyên lý để người đi câu hiểu vì sao có những điều cấm, và cách hỏi đúng chỗ khi cần biết quy định hiện hành. Trước mỗi chuyến đi vào mùa nhạy cảm, anh chị nên hỏi lại chính quyền xã Tà Đùng hoặc người làm nghề trên hồ.
Vì sao hồ chứa cần luật riêng cho chuyện bắt cá
Một hồ chứa thủy điện là nơi nhiều lợi ích gặp nhau: phát điện, điều tiết nước cho hạ du, sinh kế của người ven hồ, du lịch, bảo tồn rừng và đời sống thủy sinh. Nếu ai cũng khai thác cá theo cách mình muốn, nguồn cá sẽ cạn nhanh, người làm nghề mất kế sinh nhai, hệ sinh thái mất cân bằng, và những phương pháp nguy hiểm có thể gây chết người.
Cá trong hồ chứa không vô tận. Hồ tuy rộng nhưng là hệ kín hơn sông: cá không thể di cư xa như trước khi có đập, mùa sinh sản phụ thuộc vào những vùng nước nông ven bờ và đầu nhánh suối. Khai thác quá mức một mùa có thể làm quần thể cá nhiều năm sau mới phục hồi.
Vì vậy pháp luật về thủy sản đặt ra những điều cấm chung cho mọi vùng nước, và cho phép địa phương quy định thêm cho từng nơi. Người câu giải trí ít khi là đối tượng chính của những quy định này, nhưng không có nghĩa là đứng ngoài.
Cũng cần nói rõ: luật không nhắm vào niềm vui của người cầm cần câu ngồi bên bờ. Cái luật nhắm tới là những cách bắt cá quét sạch cả một vùng nước trong một đêm. Người câu giải trí đứng cùng phía với luật, vì chính họ là người mất đi những buổi câu đẹp khi hồ bị vét cạn.
Hiểu lý do đằng sau luật giúp anh chị tuân thủ một cách tự nguyện, và nhận ra khi người khác đang làm điều sai. Những quy định ấy bảo vệ chính niềm vui đi câu của anh chị trong những năm sau.
Những phương pháp bị nghiêm cấm và lý do
Xung điện, kích điện. Dòng điện trong nước giết hoặc làm tê liệt mọi sinh vật trong vùng ảnh hưởng, từ cá lớn đến cá con, tôm tép, ấu trùng. Nó không chọn loài, không chọn cỡ. Nó cũng rất nguy hiểm cho người: người kích điện và người ở gần đều có thể bị điện giật chết. Đây là một trong những hành vi bị cấm rõ nhất trong luật về thủy sản.
Chất độc, thuốc trừ sâu, hóa chất. Đổ chất độc xuống nước để cá nổi lên là giết cả vùng nước và đầu độc nguồn nước người dân dùng. Hồ chứa còn cấp nước cho hạ du; chất độc trôi đi xa hơn người ta tưởng.
Chất nổ. Nổ dưới nước giết cá trong bán kính lớn, phá đáy hồ, gây nguy hiểm tính mạng. Bị cấm tuyệt đối.
Ngư cụ tận diệt. Lưới có mắt quá nhỏ, lưới kéo vét đáy, các loại bẫy bắt cả cá con, ngư cụ nằm trong danh mục cấm. Chúng bắt hết mọi cỡ cá, không để lại cá con cho mùa sau.
Khai thác trong vùng, thời gian cấm. Địa phương có thể khoanh vùng nơi cá sinh sản, nơi cá con tập trung, và cấm hoặc hạn chế khai thác theo mùa. Vi phạm là phá đúng chỗ nguồn cá đang tái tạo.
Hồ chứa thủy điện còn có vùng hạn chế vì an toàn công trình
Ngoài quy định về thủy sản, hồ chứa thủy điện còn có quy định bảo vệ an toàn đập và công trình. Khu vực gần đập, cửa nhận nước, tràn xả lũ, nhà máy là những nơi dòng chảy có thể đổi đột ngột khi vận hành, nước có thể bị hút mạnh, và có công trình cần được bảo vệ. Những vùng này thường có phao, biển báo, hoặc được thông báo là vùng cấm.
Người đi câu không nên tới gần đập và công trình, dù thấy chỗ đó nước đẹp, cá nhiều. Câu ở gần cửa nhận nước hay tràn khi nhà máy đang vận hành là đặt mình vào chỗ không ai cứu kịp.
Hồ Tà Đùng mà khách du lịch hay đến là vùng thượng hồ nhiều đảo, cách xa khu đập. Nhưng hồ rộng, nhiều nhánh; nếu đi thuyền xa, người lái sẽ biết đâu là giới hạn. Đừng yêu cầu họ đi vượt.
Ngoài ra, phần đất ven hồ thuộc hành lang bảo vệ hồ chứa có những quy định riêng về xây dựng, khai thác, xả thải. Người đi chơi chủ yếu cần nhớ: không xả rác, không đốt phá ven bờ, không tự ý dựng lều, lán ở chỗ không được phép.
Rừng đặc dụng giáp hồ: không vào câu, không mang gì ra
Một phần bờ hồ Tà Đùng giáp với Vườn quốc gia Tà Đùng, khu rừng đặc dụng được bảo vệ. Trong rừng đặc dụng, mọi hoạt động khai thác tài nguyên, kể cả đánh bắt động vật, đều bị kiểm soát rất chặt. Khách không được tự ý vào để câu cá, đốt lửa, cắm trại, hay mang bất cứ thứ gì ra.
Ranh giới giữa đất vườn của dân, đất lưu trú và đất rừng đặc dụng không phải lúc nào cũng có hàng rào rõ ràng. Người lái thuyền và người dân địa phương biết; hãy hỏi trước khi cập bờ ở đảo hay bờ lạ.
Nếu muốn vào vườn quốc gia tham quan, hãy đi theo các tuyến được tổ chức và đăng ký với đơn vị quản lý. Đó là chuyện riêng của rừng; với người đi câu, chỉ cần nhớ đừng mang cần câu vào đó.
Khi đi thuyền quanh các đảo gần ranh rừng, anh chị có thể thấy chim, khỉ hoặc dấu vết thú trên bờ. Ngắm từ xa, không cập bờ để lại gần, không cho thú ăn, không ném đồ lên bờ. Những cuộc gặp như vậy là phần thưởng của người đi lặng lẽ, không phải dịp để xua đuổi hay bắt bớ.
Tôn trọng rừng là tôn trọng cả hồ. Rừng giữ đất, giữ nước, giữ cho suối đổ vào hồ trong mát, giữ cho đảo khỏi sạt. Không có rừng, hồ đục, cá giảm.
Câu hỏi thường gặp của người câu giải trí, theo nguyên lý
Bảng dưới tóm tắt cách nghĩ đúng cho những tình huống phổ biến. Đây không phải văn bản pháp luật; khi có nghi ngờ, hỏi cơ quan có thẩm quyền ở địa phương.
| Tình huống | Nguyên lý | Nên làm |
|---|---|---|
| Câu bằng cần, lưỡi, mồi thông thường | Câu giải trí, thường không cần giấy phép | Câu ở chỗ được phép, tránh vùng cấm |
| Mang lưới nhỏ đi giăng thử | Lưới là ngư cụ khai thác, có quy định về loại và mắt lưới | Không giăng lưới khi không phải người làm nghề |
| Thấy người dùng máy kích điện | Hành vi bị nghiêm cấm, nguy hiểm tính mạng | Tránh xa, báo chính quyền |
| Câu vào đầu mùa mưa | Có thể có vùng, thời gian cấm bảo vệ cá sinh sản | Hỏi chính quyền xã, thả cá mang trứng |
| Câu gần đập, cửa nhận nước | Vùng bảo vệ công trình, nguy hiểm | Không tới gần |
| Câu trong rừng đặc dụng | Khai thác bị kiểm soát chặt | Không vào câu |
Mức xử phạt cho từng hành vi được quy định trong các nghị định về xử phạt vi phạm hành chính lĩnh vực thủy sản, và những hành vi nghiêm trọng như dùng chất nổ, xung điện quy mô lớn có thể bị xử lý hình sự theo tội hủy hoại nguồn lợi thủy sản. Bên mình không nêu con số vì chúng thay đổi theo văn bản.
Hỏi quy định hiện hành ở đâu, hỏi thế nào
Nơi đáng tin nhất là Ủy ban nhân dân xã Tà Đùng, cơ quan quản lý trực tiếp địa bàn sau khi sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025. Tại đây, cán bộ phụ trách nông nghiệp, môi trường có thể cho biết địa phương có khoanh vùng cấm khai thác nào không, có quy định riêng về hoạt động trên mặt hồ không.
Ở cấp tỉnh, cơ quan chuyên môn về nông nghiệp và môi trường của tỉnh Lâm Đồng phụ trách lĩnh vực thủy sản. Các văn bản quy định thường được đăng trên cổng thông tin của tỉnh. Người câu nghiêm túc có thể tìm đọc; khách đi chơi thì hỏi ở xã là đủ.
Người làm nghề trên hồ và chủ các nơi lưu trú lâu năm cũng thường nắm được những điều cấm cơ bản, vì chính họ bị ảnh hưởng. Tuy vậy, thông tin truyền miệng đôi khi đã cũ; với chuyện quan trọng, hãy hỏi cơ quan.
Khi hỏi, nói rõ mình định làm gì: câu bằng cần ở bờ, câu trên thuyền, câu bao nhiêu ngày, ở khu nào. Câu hỏi cụ thể sẽ có câu trả lời cụ thể, và anh chị yên tâm mình không vô tình vi phạm.
Người câu giải trí góp phần giữ luật thế nào
Luật chỉ có hiệu lực khi đủ nhiều người tôn trọng nó. Người câu giải trí, dù không phải đối tượng chính, có thể làm nhiều hơn mình nghĩ. Đầu tiên là tự tuân thủ: không mang ngư cụ cấm, không câu vùng cấm, thả cá nhỏ và cá mang trứng.
Thứ hai là không mua, không ăn cá có nguồn gốc từ khai thác hủy diệt. Cá bị kích điện đôi khi được bán rẻ, nhiều con nhỏ lẫn lộn, có vết cháy hoặc tụ máu. Không có người mua thì người khai thác hủy diệt cũng bớt động lực.
Thứ ba là lên tiếng đúng cách. Khi thấy hành vi vi phạm rõ ràng, báo cho chính quyền xã hoặc công an địa phương, cung cấp thời gian, địa điểm. Không đối đầu trực tiếp; người kích điện cầm thiết bị điện trong tay là người nguy hiểm.
Ngoài ra, giữ hồ sạch cũng là một phần của tinh thần tuân thủ: dây cước, lưỡi câu, chì, túi mồi bỏ lại ven bờ không chỉ là rác mà còn là bẫy cho chim nước, cá và vật nuôi của người dân. Một chiếc túi rác nhỏ trong thùng đồ câu là thứ rẻ nhất mà hiệu quả nhất người câu có thể mang theo.
Và thứ tư, kể cho bạn bè đi câu cùng biết những điều này. Văn hóa câu cá có trách nhiệm lan đi từ những cuộc trò chuyện bên bờ hồ, không phải từ biển cấm.
Câu hỏi thường gặp
Câu cá giải trí ở hồ Tà Đùng có cần giấy phép không?
Câu bằng cần câu thông thường để giải trí thường không cần giấy phép khai thác thủy sản. Nhưng anh chị vẫn phải tuân thủ các điều cấm chung, tránh vùng cấm, vùng gần công trình, rừng đặc dụng, và hỏi xã nếu đi vào mùa cá sinh sản.
Vì sao kích điện bắt cá bị cấm?
Dòng điện giết hoặc làm tê liệt mọi sinh vật trong vùng nước, kể cả cá con và trứng, không chọn loài hay cỡ, làm cạn kiệt nguồn cá. Nó còn rất nguy hiểm cho người kích điện và người ở gần. Luật Thủy sản nghiêm cấm hành vi này.
Có mùa nào cấm câu cá ở hồ Tà Đùng không?
Địa phương có thể quy định khu vực và thời gian cấm, hạn chế khai thác để bảo vệ cá sinh sản, thường liên quan đầu mùa mưa. Quy định cụ thể có thể thay đổi, nên hỏi Ủy ban nhân dân xã Tà Đùng trước khi đi.
Mang lưới nhỏ đi giăng chơi có sao không?
Lưới là ngư cụ khai thác, có quy định về loại lưới, kích thước mắt lưới và nơi được giăng. Khách đi chơi không nên giăng lưới; vừa dễ vi phạm, vừa có thể làm hỏng đồ nghề, ảnh hưởng sinh kế người làm nghề trên hồ.
Thấy người đánh cá bằng chất độc thì báo ở đâu?
Báo Ủy ban nhân dân xã hoặc công an xã nơi xảy ra sự việc, cung cấp thời gian, địa điểm, mô tả. Trường hợp khẩn cấp gọi 113. Không tự đối đầu, giữ khoảng cách vì hóa chất và người vi phạm đều có thể gây nguy hiểm.
Câu cá gần đập thủy điện có được không?
Không nên. Khu vực gần đập, cửa nhận nước, tràn xả lũ là vùng bảo vệ công trình, dòng chảy có thể thay đổi đột ngột khi vận hành. Vùng hồ khách hay đến ở Tà Đùng cách xa đập; đừng đi thuyền vượt giới hạn người lái đưa ra.